ThuongThua.comThượng Thừa
Đòn chân: đá tống, vòng cầu, đá ngang, gối

Đá hậu (đá sau) cho người tập phong trào: xoay lưng, nhìn qua vai, đạp thẳng gót

Đá hậu mạnh nhất trong các đòn chân nhưng dễ lộ lưng và mất hướng. Cơ chế xoay, nhìn qua vai, đường gót, lỗi đá vòng ra ngoài và cách tập chậm có đích.

Two Vietnamese students train back kicks on padded mats, one holding a large kick shield, seen from a high corner angle in a bright dojo with pale wooden walls

Đá hậu, hay đá sau, là cú đạp thẳng ra phía sau bằng gót: xoay lưng về phía mục tiêu, quay đầu nhìn qua vai trước khi chân rời đất, gập gối sát người, rồi đạp gót theo đường thẳng sát qua chân trụ. Đòn này mạnh vì dùng cơ mông và cơ lưng đẩy thẳng, nhưng nó buộc bạn quay lưng một nhịp, nên thứ tự "nhìn trước, đá sau" là luật không được đảo.

Bài dưới đây chia đá hậu ra thành thứ tự cơ thể, bốn điểm kiểm, những lỗi khiến đòn vòng ra ngoài thành nửa đá vòng cầu, chuyện chóng mặt khi xoay, và cách tập chậm từ tường sang đích. Tên gọi tuỳ môn có thể khác (đạp hậu, đá lưng, đá xoay sau); ở đây gọi chung là đá hậu.

Thứ tự cơ thể của một cú đá hậu xoay

Đá hậu xoay từ thế thủ có năm nhịp. Tập chậm đếm to, đến khi thứ tự thành phản xạ mới tăng tốc.

  1. Xoay chân trụ và vai. Chân trước xoay trên đế ngón cho gót quay về phía mục tiêu, vai và lưng xoay theo. Lúc này lưng bạn hướng về mục tiêu.
  2. Nhìn qua vai. Quay đầu nhìn qua vai bên chân đá, thấy rõ mục tiêu. Nhịp này phải đến trước khi chân đá rời đất. Không thấy thì không đá.
  3. Gập gối sát. Nâng chân đá, gập gối, hai đầu gối gần như chạm nhau, gót kéo sát mông, mũi chân chỉ xuống sàn.
  4. Đạp gót thẳng ra sau. Đẩy gót theo đường thẳng sát qua đầu gối chân trụ tới mục tiêu. Mũi chân vẫn chỉ xuống sàn, gót cao hơn mũi. Thân trên nghiêng về phía trước vừa đủ cân.
  5. Thu và quay lại. Gập gối thu chân về, đặt xuống, xoay về thế thủ quay mặt vào mục tiêu. Đừng đứng quay lưng sau khi đá.

Câu thầy hay nhắc: "Đầu quay trước, chân đi sau, đầu quay về trước khi chân đặt xuống." Thứ tự này vừa giữ hướng đòn vừa giữ an toàn cho bạn.

Bốn điểm kiểm để đòn đi thẳng

Hai đầu gối lướt sát nhau khi chân đi ra. Nếu gối chân đá mở ra ngoài, gót sẽ đi theo vòng cung và đòn thành nửa đá vòng cầu ngược. Cảm giác đúng là đùi trong hai chân lướt qua nhau như hai thanh ray.

Mũi chân chỉ xuống sàn suốt đòn. Mũi chân xoay ngang là hông đã mở, gót không còn đi thẳng. Người mới hay mắc vì cố nhìn mục tiêu bằng cả người thay vì chỉ quay đầu.

Gót, hông và vai trên một đường thẳng tới mục tiêu. Như đá ngang, nhưng xoay thêm gần một phần tư vòng. Nhìn từ trên xuống, chân đá như một cây gậy đẩy ra từ giữa lưng.

Đầu ở trên chân trụ, không đổ về trước. Thân trên nghiêng là bình thường, nhưng đổ quá mức thì sau khi đạp bạn ngã chúi tới. Thử giữ tư thế cuối đòn ba giây; không giữ nổi là đầu đã đi quá xa.

Tay vẫn che mặt, không vung theo. Khi xoay, người mới hay quăng tay ra để lấy đà, vừa lộ mặt vừa làm thân xoay quá đà. Giữ hai tay sát má và khuỷu sát sườn; đà xoay phải đến từ chân trụ và hông. Nếu bỏ tay xuống mới xoay được, nghĩa là bạn đang xoay bằng vai, và đòn sẽ luôn ra chéo dù chân có làm đúng.

Lỗi đá hậu hay gặp và cách sửa

Đá hậu sai thường rơi vào một trong các nhóm dưới đây. Đa số sửa được bằng tập chậm và giảm độ cao.

LỗiNguyên nhânCách sửa
Đòn vòng ra ngoài, chạm bằng lòng bàn chânGối mở, hông xoay quáTập với hai gối kẹp một chiếc khăn mỏng khi gập, khăn rơi là gối đã mở
Đá trượt mục tiêu dù đứng gầnĐá trước khi nhìn, hoặc nhìn qua vai sai bênĐếm nhịp nhìn riêng, chỉ đá khi đã thấy mục tiêu
Xoay quá đà, đứng quay lưng sau đònThiếu nhịp thu và quay vềTập năm nhịp đủ, nhịp năm phải quay mặt về mục tiêu
Đau lưng dưới sau buổiĐá cao bằng cách ưỡn lưng thay vì đẩy hôngGiữ đòn ở tầm bụng, siết bụng khi đạp
Chóng mặt, mất phương hướngXoay nhanh khi chưa định hướng bằng mắtTập xoay chậm, chọn một điểm nhìn cố định trước khi xoay
Ngã chúi tới sau khi đáĐầu đổ quá xa khỏi chân trụGiữ tư thế cuối ba giây; hạ độ cao

Nếu xoay vài lần đã choáng, buồn nôn, hoặc từng có vấn đề về tai trong, huyết áp, hãy nói với thầy và tạm tập đá hậu không xoay (đứng quay lưng sẵn). Choáng kéo dài sau buổi tập thì nghỉ và đi khám.

Chỗ sinh lực của đá hậu: mông, hông và chân trụ

Lý do đá hậu nặng hơn các đòn chân khác nằm ở hướng đẩy. Khi bạn đạp gót thẳng ra sau, nhóm cơ mông và cơ đùi sau, vốn là nhóm cơ lớn nhất của chân, làm việc đúng theo hướng chúng khoẻ nhất, giống như khi bạn đẩy một chiếc xe nặng bằng chân. Hông chỉ cần giữ thẳng hàng, không cần lật như đá ngang, nên lực ít bị thất thoát.

Chân trụ có hai nhiệm vụ: xoay đủ để lưng hướng về mục tiêu, và đứng vững để nhận phản lực khi gót chạm đích. Gối trụ chùng một chút, trọng lượng nằm trên cả bàn chân trụ chứ không chỉ trên đế ngón. Nhiều người xoay xong vẫn đứng trên đế ngón nên khi chạm đích bị bật về trước.

Một bài cảm lực đơn giản: đứng quay lưng vào tường, cách tường khoảng một bước chân, hai tay chống lên ghế hoặc bục thấp phía trước. Gập gối rồi đặt gót lên tường và đẩy chậm, giữ năm giây. Bạn sẽ thấy mông bên chân đá siết lại và lưng dưới vẫn trung tính. Nếu lưng dưới ưỡn cong hay đau, gót đang đặt quá cao; hạ xuống. Làm mỗi bên năm lần trước buổi tập đá hậu.

Đá hậu không xoay và đá hậu xoay: tập cái nào trước

Đá hậu không xoay là khi bạn đã đứng quay lưng (hoặc nửa quay lưng) với mục tiêu, chỉ cần nhìn qua vai và đạp. Đây là bản tập lý tưởng cho người mới: không chóng mặt, không mất hướng, toàn bộ chú ý dồn vào đường gót và hai gối sát nhau. Hầu hết người mới nên tập kiểu này ít nhất vài tuần.

Đá hậu xoay từ thế thủ thêm vào phần khó nhất là định hướng. Bạn phải xoay đủ, không thừa không thiếu, mà mắt vẫn bắt được mục tiêu. Xoay thiếu thì đòn ra chéo; xoay thừa thì gót đi vòng. Người tập hay xoay thừa vì hưng phấn, đặc biệt khi đá đích.

Một lộ trình hợp lý: hai tuần không xoay cạnh tường, hai tuần không xoay vào đích, rồi mới xoay chậm đếm nhịp, cuối cùng xoay vào đích. Có lớp còn tập "xoay rồi dừng": xoay, nhìn qua vai, gập gối, dừng lại không đạp, kiểm hướng gối và mũi chân. Bài này nhàm nhưng giải quyết đúng chỗ khó nhất.

Khi đối luyện có hẹn trước, nhớ rằng đá hậu là đòn nặng. Chỉ đá vào đích hoặc dừng xa người bạn tập; không đá hậu mạnh vào thân người kể cả khi có áo giáp, trừ khi thầy tổ chức và kiểm soát buổi tập đó.

Tập với đích: người cầm cũng phải biết cách

Đá hậu đẩy đích rất mạnh. Người cầm đích sai cách dễ bị bật ngã hoặc trẹo cổ tay. Trước khi đá, thống nhất mấy điều sau:

  1. Dùng đích to, dày, ôm sát vào thân, hai tay giữ chặt, không chìa ra xa.
  2. Người cầm đứng tấn trước sau, chân sau lùi sẵn, hơi khom, cằm thu, mắt không nhìn xuống sàn.
  3. Người đá báo trước lực sẽ dùng: nhẹ, vừa, mạnh. Bắt đầu mọi hiệp bằng ba lần nhẹ.
  4. Đá từ khoảng cách ngắn trước, chưa thêm bước, chưa xoay. Thêm xoay khi ba lần liên tiếp đá đúng đường.
  5. Sau mỗi hiệp đổi vai. Người vừa cầm nói lại cảm nhận: chạm bằng gót hay lòng bàn chân, đòn đẩy thẳng hay đẩy xiên.
  6. Dừng ngay khi người cầm bị đau cổ tay, hụt chân, hoặc đích trượt khỏi tay.

Người cầm đích chính là cái gương tốt nhất của bạn. Đích bị đẩy thẳng ra sau là đòn đúng đường; đích bị xoay lệch sang một bên là gót đi vòng.

Không đá hậu vào bao cát treo đang đung đưa khi mới học: bao lắc về phía bạn đúng lúc bạn đang quay lưng, gót chạm lệch và cổ chân dễ bị gập. Chờ bao đứng yên, đá một lần, giữ bao lại rồi mới đá lần sau.

Áp vào trường hợp của bạn và câu hỏi cho thầy

Đá hậu là đòn mà người tập dễ thấy mình tiến bộ khi có người nói đúng chỗ. Mang một câu hỏi rõ ràng tới lớp:

  • Anh Minh, Vovinam ba năm: đá hậu mạnh nhưng hay đứng quay lưng sau đòn. Câu hỏi: "Em nên luyện nhịp quay về thế thủ thế nào cho nhanh mà không bị mất đà?"
  • Võ sinh Khôi, đai xanh: đá hậu xoay hay ra chéo. Câu hỏi: "Em đang xoay thừa hay thiếu, và em nên nhìn qua vai nào?"
  • Chị Lan, 45 tuổi: xoay vài lần là hơi chóng mặt. Câu hỏi: "Em có thể tập đá hậu không xoay trong bao lâu, và có cách nào làm quen với việc xoay không?"
  • Câu hỏi chung: "Ở lớp mình đá hậu có dùng trong đối luyện không, và nếu có thì dừng trước người bạn bao xa?"
  • Việc nên làm: nhờ người cầm đích nói lại đích bị đẩy thẳng hay xiên sau mỗi lần đá, và ghi số lần thẳng trên tổng số lần.

Đá hậu là đòn đẹp và có lực, nhưng chỉ đáng tin khi bạn đá đúng mà vẫn thấy rõ người trước mặt. Đừng đánh đổi phần nhìn để lấy phần nhanh.

Một bài luyện bốn tuần gợi ý: tuần đầu đá không xoay cạnh tường, tuần hai đá không xoay vào đích, tuần ba xoay rồi dừng ở tư thế gập gối, tuần bốn xoay và đạp đích nhẹ. Mỗi buổi chỉ cần bốn hiệp năm lần mỗi bên. Tuần nào thấy lưng dưới ê thì lặp lại tuần trước.

Câu hỏi thường gặp

Đá hậu và đá ngang khác nhau thế nào?

Cả hai đều đạp bằng gót theo đường thẳng, nhưng đá hậu xoay thêm để lưng hướng về mục tiêu và mũi chân chỉ xuống sàn, còn đá ngang thì nghiêng người, cạnh bàn chân song song mặt sàn. Đá hậu dùng cơ mông nhiều hơn nên nặng hơn.

Đá hậu nên nhìn qua vai nào?

Thường là vai bên chân đá, vì đầu quay về phía đó giúp hông xoay đúng và gót đi thẳng. Một số lớp dạy nhìn qua vai kia trong vài kiểu đá xoay. Hỏi thầy theo quy ước lớp, rồi giữ nhất quán.

Vì sao đá hậu hay bị chóng mặt?

Do xoay nhanh khi mắt chưa định hướng được, nhất là khi đá liên tiếp. Tập xoay chậm, chọn một điểm nhìn cố định, và nghỉ giữa các lần. Choáng kéo dài, buồn nôn hay có bệnh nền về tai, huyết áp thì báo thầy và đi khám.

Người mới có nên tập đá hậu xoay ngay không?

Không nên. Tập đá hậu không xoay vài tuần cho đường gót thẳng và hai gối sát nhau, rồi mới thêm xoay chậm đếm nhịp. Xoay sớm khi đường gót chưa sạch thường tạo lỗi đá vòng rất khó sửa.

Đá hậu có nguy hiểm cho bạn tập không?

Có, vì đây là một trong những đòn chân nặng nhất. Ở lớp phong trào chỉ đá vào đích to có người cầm đúng cách, hoặc dừng xa người bạn tập trong đối luyện có hẹn trước. Không đá hậu mạnh vào thân người khi thầy chưa tổ chức buổi tập đó.

Làm sao biết đá hậu của mình đi thẳng?

Nhờ người cầm đích nói lại: đích bị đẩy thẳng ra sau là đúng, đích bị xoay lệch là gót đi vòng. Bạn cũng có thể kiểm bằng cách gập gối với chiếc khăn mỏng kẹp giữa hai đầu gối; khăn rơi là gối đã mở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138