ThuongThua.comThượng Thừa
Đòn chân: đá tống, vòng cầu, đá ngang, gối

Đá ngang đúng kỹ thuật: gập gối, lật hông và đạp bằng cạnh gót cho thẳng hàng

Đá ngang mạnh khi gót, hông và vai nằm trên một đường thẳng. Cơ chế gập gối, lật hông, bề mặt chạm, lỗi đá chéo, đau hông và bài luyện có tường, có đích.

A middle aged Vietnamese man holds a chambered side kick position beside a wooden wall in a quiet courtyard at dawn, seen from behind, cool blue light

Đá ngang đúng kỹ thuật là một cú đạp thẳng theo đường ray: gập gối sát người với bàn chân ngang, lật hông để gót, hông và vai nằm trên một đường, rồi đẩy chân ra bằng cạnh ngoài bàn chân và gót. Khi ba điểm đó thẳng hàng, lực đi từ sàn qua chân trụ, qua hông, tới gót mà không bị gãy ở đâu. Khi chúng lệch, đòn đi chéo, nhẹ, và hông hoặc lưng dưới gánh phần lệch.

Đá ngang (tuỳ môn có thể gọi là đạp ngang, đá cạnh) khó hơn đá tống vì hông phải lật gần như nằm nghiêng, chân trụ phải xoay nhiều, mắt phải nhìn qua vai. Bài này đi theo kiểu sổ tay huấn luyện: từng điểm kiểm trong tư thế gập gối, đường đi của chân, bề mặt chạm, những lỗi làm đòn chéo, bài tập cạnh tường và cách tăng dần sang đích.

Tư thế gập gối: sáu điểm phải đúng trước khi duỗi

Nhiều thầy gọi đây là "lên đạn". Tư thế gập gối sai thì không cú đạp nào cứu được. Đứng cạnh tường, nâng chân và tự kiểm từng điểm:

  • Gối chân đá kéo sát ngực, cao ít nhất ngang hông, đùi gần song song mặt sàn.
  • Gót chân đá kéo sát mông, bàn chân nằm ngang, cạnh ngoài bàn chân hướng về mục tiêu, không chĩa mũi chân lên trời.
  • Cổ chân gập lên, mũi chân kéo về phía ống chân, để cạnh gót lộ ra làm bề mặt chạm.
  • Chân trụ đã xoay gót về phía mục tiêu, chừng nửa vòng hoặc hơn tuỳ độ cao. Gối trụ hơi chùng.
  • Vai chân đá hướng về mục tiêu, mắt nhìn qua vai, cằm hơi thu. Tay sau che mặt, tay trước che sườn.
  • Thân trên nghiêng vừa phải, không gập người xuống ngang sàn. Đá càng cao thì nghiêng càng nhiều, nhưng đầu vẫn ở trên chân trụ.

Giữ tư thế gập gối năm giây mỗi lần, mỗi bên năm lần, trước mọi buổi tập đá ngang. Nếu chỉ giữ được hai giây là lắc, chân trụ chưa sẵn sàng cho đòn nhanh; khi ấy dành nhiều thời gian hơn cho phần tập thăng bằng so với phần đá.

Đường đi của chân: từ gập gối tới chạm

Từ tư thế gập gối, chân đá được đẩy ra theo đường thẳng nối hông với mục tiêu. Gót đi trước, mũi chân đi sau, cạnh bàn chân song song với mặt sàn hoặc gót hơi cao hơn mũi một chút. Nếu mũi chân cao hơn gót, bạn đang dùng mũi chân dẫn đường và đòn sẽ chạm bằng lòng bàn chân, nghiêng lên, lực tạt sang một bên.

Hông đẩy theo ở cuối đòn. Chính lúc chân gần duỗi hết, hông chân đá lật thêm một chút và tiến về phía mục tiêu, gót trụ xoay nốt phần còn lại. Đây là chỗ đòn ngang có sức nặng: cả khối người đi theo gót. Người tập chỉ duỗi cẳng chân mà hông đứng yên thì đá trúng vẫn thấy chân bật ngược lại.

Không khoá gối ở cuối đòn. Chân gần thẳng, đủ để cơ đùi và mông giữ khớp, nhưng không giật gối duỗi hết cỡ. Chạm xong, gập gối về đúng tư thế lên đạn, giữ một nhịp, rồi đặt xuống. Nhìn từ trên xuống, chân đi ra và đi về trên cùng một đường. Nếu chân đi ra một đường mà quay về một đường khác, thường là bạn đã thả lỏng hông quá sớm, và đây là lúc dễ bị bạn tập bắt chân trong đối luyện. Cảm giác đúng: bạn thấy mông bên chân đá siết lại lúc chạm, và đường lực chạy dọc thân người. Cảm giác sai: đùi trước làm hết việc, hoặc lưng dưới bị vặn.

Đá ngang chân trước có bước trượt: tập riêng từng mảnh

Trong đối luyện và đối kháng nhẹ, đá ngang thường dùng bằng chân trước vì nó ngắn và chặn được người đang tiến vào. Để có đà và đủ khoảng cách, nhiều môn cho chân sau trượt lên sát chân trước (tuỳ môn gọi là bước trượt, bước nhập, bước kéo), rồi chân trước nâng gối và đạp. Đòn này có ba mảnh: trượt, gập gối, đạp. Người mới hay làm ba mảnh dính vào nhau một cách lộn xộn: chân sau chưa tới mà chân trước đã rời đất, thế là nhảy lên rồi rơi xuống.

Cách tập: tách mảnh trượt ra trước. Từ thế thủ, trượt chân sau lên chạm gót chân trước, đầu không nhô lên, vai không đổ về trước, rồi lùi về. Làm hai mươi lần cho quen. Sau đó trượt rồi gập gối và giữ hai giây. Cuối cùng mới trượt, gập gối, đạp. Mỗi mảnh làm đúng ba lần liền thì ghép thêm mảnh tiếp theo.

Cảm giác đúng của bước trượt: thân người đi tới như ngồi trên một chiếc ghế có bánh xe, đầu giữ cùng một độ cao. Cảm giác sai: bạn thấy mình nhún lên, hoặc chân trước phải nhón để kịp đá. Khoảng trượt bao xa tuỳ khoảng cách tới đích; bắt đầu bằng nửa bước rồi tăng dần. Bên chân yếu hãy tập nhiều gấp rưỡi bên mạnh trong tháng đầu.

Đá ngang trong vài môn: giống ở gốc, khác ở cách dùng

Hình dáng chung giống nhau, nhưng mỗi môn nhấn vào một phần. Biết điều này giúp bạn không ngạc nhiên khi đổi lớp.

MônKiểu thường dạyĐiểm nhấn
KarateĐá ngang búng và đá ngang đạp tách riêngBúng nhanh bằng cạnh bàn chân; đạp dùng gót, hông đẩy mạnh
TaekwondoĐá ngang dùng nhiều trong đối khángBước trượt chân sau lên trước khi đá chân trước, đòn chặn người lao vào
Vovinam, võ cổ truyềnĐạp ngang trong bài quyền và đối luyệnTư thế gập gối rõ, đạp mạnh, thường dừng ở tầm bụng
Kickboxing, muayÍt dùng hơn đá tống, đá vòngĐạp ngang thấp vào vùng đùi để chặn bước, chỉ tập trên đích
Thái cực quyềnĐộng tác đạp ngang chậmGiữ thăng bằng, gót đi chậm và đều, cảm giác chân trụ

Đạp ngang thấp vào gối đối phương có trong một số môn nhưng rất nguy hiểm cho khớp gối người tập cùng. Ở lớp phong trào, không đá vào gối bạn tập; vùng đá ngang an toàn là đích cầm tay hoặc bao cát.

Lỗi làm đá ngang chéo, nhẹ hoặc đau

Phần lớn lỗi của đá ngang đều quy về một chuyện: gót, hông và vai không nằm trên một đường.

LỗiBạn sẽ thấyCách sửa
Gập gối phía trước người, không phía bênĐòn thành nửa đá tống nửa đá ngang, đi chéoĐứng lưng sát tường, nâng gối dọc theo tường, gót không chạm tường
Mũi chân chỉ lên trờiChạm bằng lòng bàn chân, lực tạt raGập cổ chân, xoay gót cao hơn mũi một chút
Chân trụ không xoayGối trụ ê, hông không lật đượcTập xoay trụ riêng, đếm nhịp xoay trước nhịp đạp
Gập người xuống ngang sànMất thăng bằng, đầu xa chân trụHạ độ cao, giữ đầu trên chân trụ, mắt nhìn qua vai
Khoá gối cuối đònMặt ngoài hoặc sau gối khó chịuDừng trước khi duỗi hết, tập đá vào đích để có chỗ dừng
Đau hông, háng sau buổi tậpLật hông bằng cách vặn lưng khi hông chưa mởĐá thấp, tập nâng chân ngang chủ động ở tường

Đau hông hay háng kéo dài, đau nhói khi nâng chân, hoặc có tiếng lục cục kèm đau thì dừng phần đá ngang và hỏi bác sĩ; đừng ép tiếp vì nghĩ "hông còn cứng".

Bài tập cạnh tường và lộ trình sang đích

Tường là người thầy kiên nhẫn nhất của đá ngang. Lộ trình dưới đây kéo dài khoảng một tháng, tập ba buổi mỗi tuần.

  1. Tuần 1, tường làm thước. Đứng nghiêng, lưng sát tường. Gập gối, duỗi chậm, gót trượt dọc theo tường mà không chạm. Mỗi bên ba hiệp mười lần.
  2. Tuần 2, tay vịn và giữ. Mặt quay vào tường, hai tay vịn. Gập gối, đạp chậm ra ngang, giữ ở điểm cuối ba giây, thu về gập gối, giữ hai giây. Mỗi bên ba hiệp tám lần.
  3. Tuần 3, rời tường. Đá chậm từ thế thủ, tay ở mặt, tầm bụng. Bạn tập đứng bên cạnh nhìn đường gót và báo khi gót đi vòng.
  4. Tuần 4, đích to. Bạn tập cầm đích to, áp sát người, đứng tấn vững. Đạp vừa phải, cảm nhận cú đẩy đi qua đích. Mỗi bên năm hiệp năm lần.

Người cầm đích cũng cần biết cách: hai tay giữ chắc, đích áp vào thân chứ không chìa xa, chân sau lùi sẵn nửa bước. Cầm đích hờ là cách dễ nhất để người cầm bị bật ngửa hoặc người đá bị trẹo cổ chân.

Áp vào trường hợp của bạn

Mỗi người vướng một chỗ khác nhau ở đá ngang. Chọn tình huống gần nhất và mang câu hỏi đúng tới lớp.

  • Chú Hải, 52 tuổi, tập thái cực quyền chuyển sang lớp Vovinam: gập gối đẹp, giữ lâu, nhưng đạp không có lực. Câu hỏi nên hỏi: "Em giữ đúng hình rồi, giờ làm sao để hông đẩy theo mà không mất thăng bằng?"
  • Võ sinh Khôi, đai xanh: đá cao nhưng đòn đi chéo. Câu hỏi: "Thầy xem giúp gối của em đang gập ở phía trước hay phía bên người?"
  • Chị Lan, 45 tuổi: hông bên phải ê sau mỗi buổi. Câu hỏi: "Em nên dừng ở độ cao nào, và có nên tập bên trái nhiều hơn cho cân không?"
  • Câu hỏi chung: "Ở lớp mình, đá ngang chạm bằng gót hay cạnh bàn chân, và khi đối luyện thì dừng trước bạn bao xa?"
  • Một việc nên làm sau mỗi buổi: ghi một dòng xem hôm nay gót có đi thẳng không, chân nào tốt hơn, chỗ nào ê. Ba tuần là bạn có bức tranh khá rõ.

Đá ngang là đòn tiến bộ chậm nhưng bền: một khi đường gót đã thẳng, nó ở lại với bạn nhiều năm. Đừng so độ cao với người bên cạnh; so đường gót của tuần này với tuần trước.

Nếu bạn tập hai môn cùng lúc, hãy hỏi cả hai thầy về bề mặt chạm và độ nghiêng thân trên, rồi ghi lại sự khác nhau. Lẫn hai kiểu trong một đòn là lỗi khó gỡ hơn nhiều so với học riêng từng kiểu.

Câu hỏi thường gặp

Đá ngang chạm bằng gót hay cạnh bàn chân?

Tuỳ môn và tuỳ kiểu. Đạp ngang thường chạm bằng gót và nửa sau cạnh bàn chân, đá ngang búng thì chạm bằng cạnh ngoài bàn chân. Người mới nên tập đạp bằng gót vào đích to vì an toàn cho cổ chân hơn.

Vì sao đá ngang của mình cứ đi chéo lên trên?

Thường do gập gối ở phía trước người thay vì phía bên, hoặc mũi chân chỉ lên trời. Tập nâng gối dọc theo tường để buộc gối đi đúng phía, và gập cổ chân cho gót cao hơn mũi.

Đá ngang có hại hông không?

Đá ngang đúng cách và vừa sức thì không. Hông bị đau thường do ép đá cao khi hông chưa đủ độ mở nên phải vặn lưng bù vào. Đá thấp, tập nâng chân chủ động, và đau kéo dài thì đi khám.

Đá ngang chân trước có cần bước trượt không?

Phần lớn lớp dạy đưa chân sau lên gần chân trước rồi mới nâng gối chân trước, để có đà và khoảng cách. Một số kiểu đá tại chỗ không cần bước. Người mới nên tập tại chỗ cho đúng hình trước khi thêm bước.

Bao lâu thì đá ngang có lực?

Với ba buổi mỗi tuần, nhiều người bắt đầu cảm được hông đẩy theo sau một đến hai tháng. Lực đến từ đường thẳng của gót, hông, vai; chạy theo lực khi đường chưa thẳng chỉ làm chậm lại.

Tập đá ngang ở nhà cần lưu ý gì?

Tập chậm cạnh tường, sàn khô không trơn, đi chân trần hoặc tất có đế chống trượt, đủ khoảng trống quanh người. Không đạp mạnh vào tường hay cửa; phần đá có lực nên để ở lớp với đích và người cầm đích.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138