ThuongThua.comThượng Thừa
Đòn chân: đá tống, vòng cầu, đá ngang, gối

Đòn gối đúng kỹ thuật: gối thẳng, gối chéo, đẩy hông tới và tập trên đích mềm

Đòn gối mạnh nhờ hông đẩy tới chứ không nhờ nhấc chân lên. Cơ chế gối thẳng, gối chéo, khoảng cách, lỗi leo cầu thang, cách cầm đích và luật an toàn.

A young Vietnamese woman drives a knee strike into a thick pad held by her partner on a mat floor, faces hidden, waist height side view, warm light

Đòn gối đúng kỹ thuật là đẩy hông về phía trước, không phải nhấc gối lên: chân trụ nhón nhẹ, hông chân ra đòn đi tới, cẳng chân gập chặt với mũi chân chỉ xuống, và đầu gối đâm vào đích theo hướng hơi chéo lên. Người mới hay thúc gối như đang leo cầu thang, gối đi thẳng đứng lên trời, chạm đích bằng mặt trên đùi, vừa yếu vừa dễ va đúng xương bánh chè vào chỗ cứng.

Đòn gối có ở muay, kickboxing, võ cổ truyền, Vovinam và nhiều lớp tự vệ, với tên gọi tuỳ môn (thúc gối, lên gối, gối tống). Bài này nói về gối thẳng và gối chéo ở khoảng cách gần, cách dùng tay và chân trụ, chỗ dễ đau, cách cầm đích để người cầm không bị thương, và một nhịp tập ba tuần. Ở lớp phong trào, đòn gối chỉ tập trên đích và bao; không thúc gối vào người bạn tập, càng không vào vùng đầu.

Gối thẳng: bốn nhịp từ chân trụ tới đầu gối

Gối thẳng là đòn gối gốc. Tập nó đủ chậm để cảm được hông đi tới, rồi những kiểu gối khác sẽ dễ hơn.

  1. Chân trụ và trọng tâm. Từ thế thủ, dồn trọng tâm lên chân trước, gót chân trụ nhón nhẹ, chừng vài phân, không nhón kiễng hẳn. Gối trụ hơi chùng.
  2. Gập cẳng chân. Chân sau rời sàn, cẳng chân gập chặt về phía đùi, mũi chân duỗi chỉ xuống sàn. Gập chặt làm đầu gối nhọn ra và che phần xương bánh chè.
  3. Đẩy hông. Hông chân ra đòn đẩy về phía trước, thân trên hơi ngả ra sau để cân, như thể bạn đang dùng hông đẩy một cánh cửa nặng. Đầu gối đi tới và hơi lên, không đi thẳng lên trên.
  4. Chạm và thu. Đầu gối chạm đích bằng phần ngay dưới và trên xương bánh chè, nơi cơ đùi và cơ ống chân bọc kín. Chạm xong, hạ chân về sau, trở lại thế thủ, tay vẫn che mặt.

Cảm giác đúng: mông bên chân ra đòn siết lại lúc chạm, bụng căng, đầu không đổ về trước. Cảm giác sai: bạn thấy cơ gấp hông phía trước đùi mỏi rã, còn hông thì không đi đâu cả. Đó là dấu hiệu bạn đang nhấc gối thay vì đẩy hông.

Một bài cảm hông nhanh: đứng cách tường một sải tay, hai tay chống tường ngang vai. Thúc gối chậm sao cho đầu gối gần chạm tường mà hông cũng tiến theo, rồi lùi về. Nếu gối đi lên mà không tới gần tường được, bạn đang leo cầu thang. Làm mười lần mỗi bên trước khi vào đích, rồi giữ đúng cảm giác ấy khi đã rời tường.

Gối thẳng, gối chéo và gối nhảy: chọn cái nào lúc nào

Ba kiểu gối dưới đây là những kiểu hay gặp nhất ở lớp phong trào. Gối nhảy chỉ nên tập khi gối thẳng và gối chéo đã chắc, và luôn dưới sự hướng dẫn của thầy.

KiểuĐường đi của gốiDùng khi nàoLỗi hay gặp
Gối thẳngTới trước và hơi lênĐích ngay trước mặt, khoảng cách gầnLeo cầu thang, gối đi thẳng đứng
Gối chéoHông xoay nhẹ, gối đi vào từ hơi bên cạnhĐích lệch sang một bên, cần vòng qua tay cheXoay quá thành đá vòng cầu ngắn, mở gối ra ngoài
Gối nhảyĐổi chân hoặc bật lên, gối đi tới và lênRút ngắn khoảng cách nhanhRơi xuống mất thăng bằng, va gối vào đích cứng
Gối ngang (ít dùng ở lớp mới)Gối đánh ngang vào sườn từ khoảng rất gầnTrong ôm ghì, có thầy tổ chứcVa gối vào khuỷu tay người tập cùng

Gối chéo hay bị trộn với đá vòng cầu. Khác biệt nằm ở cẳng chân: với gối chéo, cẳng chân luôn gập chặt, điểm chạm là đầu gối; với vòng cầu, cẳng chân búng hoặc quất ra. Nếu bạn thấy cẳng chân mình duỗi ra khi thúc gối chéo, nghĩa là bạn đứng quá xa.

Khoảng cách và đôi tay: đòn gối sống ở cự ly gần

Đòn gối là đòn của cự ly rất gần, gần hơn cả cú đấm móc. Nếu đứng ở khoảng cách đá tống mà thúc gối, bạn sẽ phải lao người tới, đầu đi trước gối, dễ mất thăng bằng và để lộ mặt. Một mốc dễ nhớ: khi tay trước của bạn duỗi chạm được vai người cầm đích mà khuỷu vẫn hơi chùng, đó là khoảng cách gối.

Đôi tay trong đòn gối có hai việc. Việc thứ nhất là che mặt, như mọi đòn khác. Việc thứ hai, ở những môn có ôm ghì, là kéo xuống trong lúc gối đi lên, để hai lực gặp nhau. Ở lớp phong trào, phần kéo này chỉ tập với đích cầm tay: người cầm giữ đích trước bụng, người thúc đặt nhẹ tay lên mép trên của đích hoặc lên vai người cầm, không kéo đầu, không kéo cổ. Kéo đầu cổ bạn tập xuống để thúc gối là động tác có thể gây chấn thương nặng, chỉ thuộc về võ đài có luật, có trọng tài và có thầy.

Lỗi hay gặp ở tay là thả cả hai tay xuống để giữ thăng bằng. Bạn có thể tập gối thẳng với hai tay ôm sau gáy mình (chính mình, không phải bạn tập), khuỷu khép trước mặt, để buộc thăng bằng phải đến từ chân trụ và bụng.

Đòn gối ở vài môn: cùng nguyên lý, khác cách dùng

Ở muay và kickboxing, đòn gối là vũ khí chính ở cự ly gần, thường đi cùng ôm ghì, và được luyện rất nhiều trên bao dài. Người tập ở đây học cách đẩy hông gần như nằm ngửa người ra sau, chân trụ nhón cao, để gối đi xa nhất có thể. Kiểu này mạnh nhưng đòi hỏi bụng và chân trụ khoẻ; người mới bắt chước tư thế ngả sâu khi chưa đủ sức thì lưng dưới chịu thay.

Ở võ cổ truyền và Vovinam, đòn gối hay xuất hiện trong bài quyền và trong các bài tự vệ có hẹn trước, thường là gối thẳng ngắn sau một động tác gạt tay hoặc kéo. Trọng tâm ở đây là thứ tự động tác và giữ thăng bằng sau đòn, hơn là lực tối đa. Tuỳ môn có thể gọi là thúc gối, đầu gối tống, lên gối.

Ở karate và taekwondo, đòn gối ít được dùng trong thi đấu phong trào nhưng vẫn có trong kỹ thuật cơ bản và tự vệ. Nếu bạn tập một trong các môn này rồi sang lớp muay, chuẩn bị tinh thần học lại phần đẩy hông và phần chân trụ. Câu hỏi nên hỏi thầy ở lớp mới: "Ở đây gối thẳng ngả người bao nhiêu, nhón trụ bao nhiêu, và bao giờ em được tập trong ôm ghì?"

Lỗi đòn gối: dấu hiệu, nguyên nhân và cách sửa

Đa số lỗi đòn gối lộ ra ngay ở cảm giác của người cầm đích. Hãy nhờ họ nói thật.

Dấu hiệuNguyên nhânCách sửa
Người cầm đích chỉ thấy đích bị nâng lênGối đi thẳng đứng, hông không tớiĐặt đích ngang bụng thay vì ngang ngực, tập đẩy hông như đẩy cửa
Đau xương bánh chè sau buổi tậpCẳng chân không gập chặt, chạm đúng xương vào chỗ cứngGập chặt cẳng chân, mũi chân chỉ xuống, dùng đích dày
Đau gối chân trụNhón kiễng quá cao, gối trụ khoáNhón vừa phải, gối trụ chùng nhẹ
Ngã chúi về trước sau khi thúcĐứng quá xa, lao đầu tớiĐứng gần lại, lấy mốc tay chạm vai
Lưng dưới êNgả người ra sau quá nhiều để bù hôngSiết bụng, ngả vừa đủ, giảm lực
Gối chéo thành đá vòng cầuĐứng quá xa, cẳng chân duỗi raĐứng gần hơn, tự nhắc "gót chạm mông"

Đau ở mặt trước gối kéo dài vài ngày, sưng, hoặc khó gập duỗi gối thì ngưng tập đòn gối và đi khám. Đừng băng chặt rồi tập tiếp.

Cầm đích cho đòn gối: luật an toàn của người cầm

Đòn gối nặng và gần. Người cầm đích là người dễ bị thương nhất trong cặp tập, nên cả hai cần đồng ý những điều sau trước khi bắt đầu:

  • Dùng đích dày, to, ôm sát vào bụng hoặc giữ trước bụng bằng hai tay, không để khuỷu tay lộ ra phía trước đích.
  • Đầu và mặt người cầm ở phía trên, lùi ra sau đích; không cúi xuống nhìn gối. Không bao giờ cầm đích ở ngang mặt cho đòn gối khi chưa có thầy tổ chức.
  • Chân người cầm đứng trước sau, gối chùng, sẵn sàng hấp thụ lực. Đứng hai chân song song là dễ bị đẩy ngã.
  • Người thúc bắt đầu với ba lần nhẹ, sau đó tăng dần. Người cầm có quyền nói "nhẹ lại" bất cứ lúc nào.
  • Không thúc gối liên tục khi người cầm chưa đứng vững lại sau đòn trước.
  • Đổi vai sau mỗi hiệp; người vừa thúc sẽ hiểu lực của chính mình khi đứng cầm.

Nếu lớp có bao dài treo thấp, đó là nơi tốt để tập lực gối mà không ai phải cầm. Bao phải đứng yên trước mỗi đòn, và bạn tập cũng nên đứng xa ra để không bị bao đung đưa va vào.

Nhịp tập ba tuần và câu hỏi để mang tới lớp

Ba tuần dưới đây đặt trong phần kỹ thuật của buổi tập, mười lăm đến hai mươi phút. Đi kèm là những câu hỏi từ ba người tập giả định.

  • Tuần 1: gối thẳng không đích, chậm, tay ôm sau gáy, mỗi bên ba hiệp mười lần. Giữ tư thế đỉnh đòn một giây để kiểm hông.
  • Tuần 2: gối thẳng vào đích dày, lực nhẹ tới vừa, mỗi bên bốn hiệp sáu lần. Thêm gối chéo chậm không đích.
  • Tuần 3: gối thẳng và gối chéo xen kẽ vào đích, có bước vào nửa bước trước mỗi đòn.
  • Anh Minh, Vovinam ba năm: "Thầy xem hông em đã đi tới chưa, hay em vẫn đang nhấc gối?"
  • Chị Lan, 45 tuổi: "Em hơi đau gối trụ khi nhón, em có thể giữ gót trụ trên sàn được không?"
  • Võ sinh Khôi, đai xanh: "Khi nào em được tập gối nhảy, và em cần làm được gì trước?"

Câu trả lời của thầy về gối nhảy thường là: khi gối thẳng và gối chéo đã chắc, khi bạn rơi xuống vững mà không cần nhìn chân. Đó là một mốc tốt để tự đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Thúc gối mà đau xương bánh chè là do đâu?

Thường do cẳng chân không gập chặt nên xương bánh chè lộ ra chạm đúng chỗ cứng, hoặc do đích quá mỏng, hoặc do va vào khuỷu tay người cầm. Gập chặt cẳng chân, mũi chân chỉ xuống, dùng đích dày. Đau kéo dài thì đi khám.

Đòn gối nên chạm bằng phần nào của gối?

Phần đầu gối nơi có cơ bọc quanh, ngay trên và dưới xương bánh chè, khi cẳng chân đã gập chặt. Không chạm bằng mặt trên đùi vì yếu, cũng không chạm bằng xương bánh chè trần vào vật cứng.

Có nên nhón gót chân trụ khi thúc gối không?

Nhón nhẹ giúp hông đi tới dễ hơn, và nhiều môn dạy như vậy. Nhưng nhón kiễng quá cao làm bạn mất thăng bằng và mỏi gối trụ. Người có gối yếu có thể giữ gót trụ trên sàn trong giai đoạn đầu.

Tập đòn gối ở nhà được không?

Được với phần không đích: gối thẳng chậm, tay ôm sau gáy, cảm nhận hông đi tới. Phần thúc vào đích hoặc bao nên tập ở lớp, nơi có đích đủ dày và người cầm biết cách, để bảo vệ cả gối của bạn lẫn người khác.

Vì sao không được thúc gối vào đầu bạn tập?

Vì đầu gối là một trong những vũ khí cứng nhất của cơ thể và vùng đầu là nơi dễ tổn thương nhất. Ở lớp phong trào, mục tiêu là học kỹ thuật an toàn lâu dài; đòn gối vào đầu chỉ thuộc về thi đấu có luật, có trọng tài, có bác sĩ.

Đòn gối có hợp với người lớn tuổi mới tập không?

Có, ở mức gối thẳng nhẹ vào đích dày, giữ gót trụ trên sàn nếu cần. Người có chấn thương gối cũ, thoái hoá khớp hay đang điều trị nên hỏi bác sĩ trước, và báo thầy để được điều chỉnh bài tập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138