ThuongThua.comThượng Thừa
Đòn chân: đá tống, vòng cầu, đá ngang, gối

Đá bị đau gối: năm lỗi kỹ thuật làm gối bị xoắn, bị giật và cách sửa từng đòn

Đau gối khi tập đá thường bắt nguồn từ vài lỗi lặp lại: gối trụ xoắn, duỗi khoá, đáp đất cứng. Cách nhận ra từng lỗi, sửa theo đòn và lúc phải dừng đi khám.

A Vietnamese man in his forties sits on a wooden bench beside an empty training hall, rubbing his knee, viewed from behind at a distance, quiet afternoon light

Đá bị đau gối ở người tập phong trào phần lớn đến từ năm lỗi kỹ thuật lặp lại: gối trụ bị xoắn vì chân trụ không xoay, gối chân đá duỗi khoá khi búng vào khoảng không, mũi gối và mũi chân lệch hướng khi chịu lực, đáp đất cứng sau đòn nhảy, và tập trên sàn hay đồ đi chân không hợp. Mỗi lỗi để lại một kiểu đau ở một vùng khá riêng, nên nhìn chỗ đau là đoán được lỗi, và sửa lỗi thường làm cơn đau nhẹ lui đi trong vài tuần.

Bài này không phải lời khuyên y khoa và không thay cho việc khám. Nó giúp bạn nối cảm giác ở gối với động tác đã làm, để sửa đúng chỗ khi đau còn nhẹ, và biết dấu hiệu nào thì phải dừng tập ngay. Người từng chấn thương gối, đã mổ, thoái hoá khớp, hoặc trên năm mươi tuổi mới tập nên hỏi bác sĩ trước khi tập đá đều đặn.

Đau ở đâu, lỗi nào: bản đồ nhanh

Vùng đau dưới đây là gợi ý thường gặp ở lớp, không phải chẩn đoán. Dùng nó để biết nên quan sát động tác nào và hỏi thầy câu gì.

Vùng khó chịuThường gặp sau đònLỗi hay đi kèm
Mặt trong gối chân trụĐá vòng cầu, đá ngang, đá mócGót trụ không xoay, gối trụ bị vặn
Mặt trước gối chân đáĐá tống búng, đá vòng cầu búngDuỗi khoá gối, búng vào khoảng không quá nhiều
Quanh xương bánh chèĐòn gối, quỳ trong bài quyềnChạm xương vào chỗ cứng, gập gối sâu lặp lại
Mặt trước gối cả hai chânĐá nhảy, đá liên tụcĐáp đất thẳng chân, gối đổ vào trong
Mặt ngoài gốiĐá ngang, đứng tấn thấp lâuGối trụ đổ ra ngoài, bàn chân trụ lật
Sau gối, khoeoĐá móc, đá caoKéo gót mạnh khi cơ lạnh, duỗi khoá

Nếu cơn đau không khớp với bảng, hoặc gối sưng, kẹt, khuỵu, đừng cố tìm lỗi kỹ thuật trước. Đi khám trước, tìm lỗi sau.

Lỗi một: gối trụ bị xoắn

Khớp gối chủ yếu gập và duỗi; nó chịu xoay rất kém khi đang mang cả trọng lượng cơ thể. Khi bạn đá vòng cầu mà bàn chân trụ đứng yên, hông xoay theo đòn kéo đùi xoay theo, còn ống chân thì dính trên sàn. Phần xoắn ấy dồn vào gối trụ, nhất là phía trong.

Cách nhận ra: sau đòn, nhìn xuống chân trụ. Mũi gối và mũi chân trụ chỉ hai hướng khác nhau là lỗi đã xảy ra. Cảm giác trong lúc đá là một cái vặn nhẹ, đôi khi kèm tiếng lụp cụp, ở phía trong gối.

Cách sửa theo đòn: với vòng cầu, xoay gót trụ về phía mục tiêu cùng lúc hông lật; với đá ngang và đá móc, xoay nhiều hơn, gần nửa vòng hoặc hơn; với đá hậu, xoay để lưng hướng về mục tiêu trước khi chân rời đất. Một bài tập riêng: đứng trên chân trụ, xoay gót chậm trên đế ngón, gối và mũi chân luôn cùng hướng, mười lần mỗi bên trước phần đá.

Sàn và giày làm lỗi này nặng thêm. Thảm quá bám, sàn gỗ có nhựa phủ dính, hay giày chạy bộ có đế bám đều giữ bàn chân trụ lại khi bạn muốn xoay. Tập đá chân trần trên thảm khô là chuẩn ở phần lớn lớp; nếu phải mang giày, chọn đế mỏng, mặt đế trơn nhẵn ở phần đế ngón.

Lỗi hai: duỗi khoá gối ở cuối đòn

Khi đá búng vào khoảng không, cẳng chân chạy ra rất nhanh rồi phải dừng lại. Nếu không có đích, thứ dừng nó là chính khớp gối ở điểm duỗi hết. Mỗi lần như thế, mặt trước và sau gối nhận một cú giật. Vài lần không đáng kể; hàng trăm lần mỗi tuần trong nhiều tháng là chuyện khác.

Cách nhận ra: có tiếng "tách" nhẹ hoặc cảm giác chân bị giật ngược ở cuối đòn, sau buổi tập thì mặt trước gối ê. Người hay mắc nhất là người tập bài quyền nhiều, đá búng mạnh vào không khí cho có tiếng võ phục.

Cách sửa: dừng cẳng chân trước điểm duỗi hết một chút, cảm giác như chân còn có thể duỗi thêm một ngón tay. Siết cơ đùi trước và sau cùng lúc ở cuối đòn để cơ, chứ không phải khớp, làm phanh. Chia buổi tập đá sao cho phần lớn số lần đá mạnh là vào đích hay bao; phần đá không đích thì làm ở tốc độ vừa.

Đeo tạ chân khi đá búng làm lỗi này nặng gấp bội, vì khối tạ kéo cẳng chân đi tiếp khi gối đã duỗi hết. Ở lớp phong trào, không nên đá có duỗi gối với tạ chân.

Lỗi ba, bốn và năm: lệch hướng, đáp đất cứng, tấn thấp quá sức

Lỗi ba, mũi gối và mũi chân lệch hướng khi chịu lực. Ngoài đá, lỗi này hay xuất hiện ở bước đặt chân sau đòn và trong tấn. Gối đổ vào trong khi bàn chân chỉ thẳng làm mặt trong gối chịu căng; gối đổ ra ngoài khi bàn chân lật làm mặt ngoài chịu. Sửa bằng cách luôn kiểm "gối chỉ theo mũi chân" khi đặt chân và khi đứng tấn.

Lỗi bốn, đáp đất thẳng chân sau đòn nhảy. Đá nhảy, đổi chân trên không đều kết thúc bằng một lần đáp. Đáp bằng gót với gối thẳng là truyền cú dội thẳng lên gối và hông. Đáp bằng đế ngón rồi cả bàn, gối chùng, hông lùi về sau như ngồi, hai gối không đổ vào nhau. Tập đáp riêng: nhảy nhẹ tại chỗ, đáp êm không tiếng, mười lần trước khi tập đòn nhảy.

Lỗi năm, tấn thấp hoặc đá liên tục quá sức. Đứng tấn thấp lâu hay đá hàng trăm lần khi cơ đùi đã mỏi, gối mất người đỡ. Khi cơ đùi mệt, khớp gánh thay. Dấu hiệu là đòn cuối buổi xấu hơn đầu buổi rõ rệt. Nghỉ giữa hiệp, chia số lần đá ra nhiều buổi, và dừng phần đá khi đã thấy kỹ thuật xuống.

Cảm giác cần chú ý. Mỏi cơ quanh gối sau buổi tập là bình thường và giảm sau một hai ngày. Đau trong khớp, đau nhói khi xoay, hay đau tăng dần qua các buổi thì không bình thường, và đó là lúc phải đổi cách tập chứ không phải chịu đựng.

Lúc nào phải dừng và đi khám

Một số dấu hiệu cho thấy vấn đề đã vượt khỏi chuyện chỉnh kỹ thuật. Gặp bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, dừng tập đá và đi khám:

  • Gối sưng lên trong vài giờ sau một lần đá hay đáp đất.
  • Nghe tiếng "rắc" kèm đau nhói và khó đứng trên chân đó.
  • Gối bị kẹt, không duỗi thẳng hoặc không gập hết được.
  • Gối khuỵu, có cảm giác "lỏng" hay trật khi bước, xoay người, xuống cầu thang.
  • Đau đêm, đau khi nghỉ, hoặc đau kéo dài quá một hai tuần dù đã giảm tập.
  • Tê, châm chích lan xuống cẳng chân hay bàn chân.
  • Đau xuất hiện ở người có chấn thương gối cũ, đã mổ gối, hoặc đang điều trị bệnh khớp.

Khi đi khám, kể rõ đòn nào, chân nào, lúc nào thấy đau, và đau ở vùng nào của gối. Thông tin này giúp người khám nhiều hơn câu "tập võ bị đau gối". Sau khi được khám, báo thầy để được điều chỉnh bài tập; một lớp tốt luôn có phương án tập thay trong thời gian hồi phục.

Thói quen bảo vệ gối cho người tập đá lâu năm

Ngoài việc sửa từng lỗi, vài thói quen dưới đây giúp gối chịu được nhiều năm tập đá:

  • Khởi động có chủ đích: ngoài xoay khớp, làm vài hiệp nâng gối, đá chậm biên độ nhỏ tăng dần, và xoay trụ không đá, trước khi đá nhanh.
  • Đếm số lần đá mạnh: ước lượng mỗi buổi đá mạnh bao nhiêu lần mỗi chân. Tăng dần theo tuần, không tăng gấp đôi một lúc sau kỳ nghỉ.
  • Luôn có đích khi đá mạnh: đá không đích ở tốc độ vừa, đá đích khi muốn có lực.
  • Tập cơ đùi và mông: những bài như ngồi xuống đứng lên chậm, bước lên bục thấp, cầu mông, làm theo hướng dẫn của thầy, giúp cơ đỡ khớp.
  • Cân hai bên: chân thuận thường bị dùng nhiều quá. Đổi bên đều để không một gối nào gánh hết.
  • Nghe gối: ghi một dòng sau mỗi buổi về cảm giác ở gối. Ba buổi liên tiếp có ghi "ê" ở cùng một chỗ là tín hiệu đổi cách tập.

Người tập lâu năm không phải là người không bao giờ đau, mà là người biết dừng sớm và sửa đúng chỗ.

Áp vào trường hợp của bạn và câu hỏi cho thầy

Ba ví dụ giả định dưới đây giúp bạn biến cảm giác ở gối thành câu hỏi cụ thể:

  • Anh Minh, Vovinam ba năm: ê mặt trong gối trái sau những buổi đá vòng cầu chân phải. Câu hỏi: "Thầy xem gót trụ của em có xoay kịp không, và sàn tập có quá bám với em không?"
  • Chị Lan, 45 tuổi: mặt trước gối ê sau buổi tập bài quyền có nhiều đá tống. Câu hỏi: "Em có đang duỗi khoá gối không, và em có thể đá chậm hơn trong quyền một thời gian không?"
  • Võ sinh Khôi, đai xanh: đau trước gối hai bên sau buổi tập đá nhảy. Câu hỏi: "Thầy xem em đáp đất thế nào, và em nên tập đáp riêng bao lâu?"
  • Câu hỏi chung: "Lớp mình có bài tập thay khi một bên gối đang đau không, để em vẫn đi tập được?"

Đừng giấu đau gối với thầy vì sợ bị cho nghỉ. Thầy biết sớm thì có cách tập thay; thầy biết muộn thì thường chỉ còn cách cho nghỉ hẳn.

Khi quay lại sau một đợt đau, đừng bắt đầu từ chỗ đã dừng. Hai tuần đầu chỉ đá chậm ở tầm thấp, không đá nhảy, không đá liên tục; tuần thứ ba thêm đích nhẹ; từ tuần thứ tư mới tăng dần số lần đá mạnh. Nếu đau cũ quay lại ở bước nào, lùi về bước trước và báo thầy. Lộ trình cụ thể nên theo lời bác sĩ hoặc người phục hồi đã khám cho bạn.

Câu hỏi thường gặp

Đá vòng cầu xong đau mặt trong gối trụ là sao?

Hay gặp nhất là gót trụ không xoay theo hông nên gối trụ bị vặn. Sàn quá bám hoặc mang giày làm nặng thêm. Tập xoay trụ riêng và kiểm mũi gối, mũi chân cùng hướng. Đau kéo dài, sưng hay kẹt gối thì đi khám.

Có nên đeo băng gối khi tập đá không?

Băng gối mềm có thể giúp giữ ấm và tăng cảm nhận khớp, nhưng không sửa được lỗi kỹ thuật. Nếu cần băng gối mới tập được vì đau, đó là dấu hiệu nên đi khám và sửa động tác trước.

Đá vào khoảng không có hại gối hơn đá vào đích không?

Với đòn búng, có. Không có đích thì khớp gối phải tự dừng cẳng chân ở điểm duỗi hết. Đá không đích ở tốc độ vừa, dừng trước khi duỗi hết, và dành phần đá mạnh cho đích hay bao.

Đau gối thì nghỉ hoàn toàn hay vẫn tập được?

Tuỳ mức độ và nguyên nhân, nên hỏi bác sĩ. Nhiều trường hợp nhẹ vẫn tập được phần tay, tấn cao, di chuyển nhẹ trong khi tạm bỏ đá. Những dấu hiệu như sưng, kẹt, khuỵu gối thì phải dừng và khám trước.

Người trên bốn mươi tuổi tập đá có hại gối không?

Đá đúng kỹ thuật, vừa sức và tăng dần thì không nhất thiết có hại. Cần khởi động kỹ hơn, đá thấp hơn, ít lần mạnh hơn, và hỏi bác sĩ trước nếu đã có vấn đề về khớp.

Ngồi xổm, quỳ trong bài quyền có làm đau gối không?

Có thể, nhất là khi gập gối sâu lặp lại nhiều lần hoặc quỳ lên sàn cứng. Báo thầy nếu thấy đau; nhiều động tác có thể làm ở biên độ nông hơn trong thời gian gối đang nhạy cảm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138