ThuongThua.comThượng Thừa
Luyện bài quyền

Đánh quyền bị lệch hướng: giữ đường đi trên sàn và kết bài về đúng điểm xuất phát

Kết bài cách điểm xuất phát vài bước là do bước dài ngắn không đều và góc xoay thiếu. Cách tìm chỗ trôi, dùng mốc sàn và bài luyện đường đi.

Bare feet of a Vietnamese woman stepping along the seam lines of green puzzle mats in a small community gym, top-down view, flat even daylight

Phần lớn bài quyền được dựng để người đánh kết thúc ở đúng điểm xuất phát, hoặc ở một điểm đã định sẵn. Nếu bạn kết bài lệch sang trái hai bước hay trôi về phía trước một khoảng, gốc thường nằm ở ba chỗ: bước dài ngắn không đều giữa hai bên, góc xoay thiếu hoặc thừa vài độ, và những bước "chỉnh tấn" nhỏ mà bạn không biết mình đang làm.

Lệch vài bước nghe có vẻ chỉ là chuyện thẩm mỹ, nhưng nó cho thấy tấn và bước không đều, và ở sàn thi hay sàn biểu diễn có thể đẩy bạn ra sát mép. Phần dưới chỉ cách tìm đúng chỗ trôi, dùng mốc trên sàn để sửa, và luyện để đường đi tự đúng.

Vì sao kết bài không về đúng chỗ cũ

Hãy hình dung một bài có tám lần tiến và tám lần lùi. Nếu mỗi bước tiến của bạn dài hơn bước lùi chỉ một gang tay, đến cuối bài bạn đã trôi về phía trước một khoảng bằng hai bước chân. Không có bước nào sai rõ rệt, nhưng tổng của những sai số nhỏ thì rất rõ. Đó là lý do lỗi đường đi rất khó tự thấy khi đánh, mà chỉ hiện ra lúc nhìn xuống chân sau thế chào cuối.

Góc xoay cũng cộng dồn như vậy. Một lần xoay chín mươi độ mà bạn chỉ xoay tám mươi, bạn đã đứng chéo so với đường bài. Mọi bước sau đó đi theo đường chéo, và đến lần xoay sau, sai số chồng thêm. Người tập thường thấy mình "quay về không đúng mặt" ở cuối bài mà không biết đã lệch từ lần xoay thứ hai.

Nguyên nhân thứ ba là bước chỉnh. Khi tấn chưa vững, sau mỗi lần vào tấn bạn hay nhích chân một chút cho dễ chịu. Mỗi lần nhích là một bước nhỏ không có trong bài, và nó luôn kéo về một phía, thường là phía chân thuận.

Ba nguyên nhân này hay đi cùng nhau, và cách sửa đầu tiên luôn giống nhau: đánh chậm, dừng sau mỗi đoạn, nhìn xuống chân. Chỉ khi biết mình lệch ở đâu, bạn mới biết phải sửa bước, sửa góc hay sửa tấn.

Đường đi của bài: hiểu hình trước khi đánh

Mỗi bài có một hình đường đi. Có bài đi theo đường thẳng tiến lui, có bài đi hình chữ thập, có bài đi theo hình giống chữ I hay chữ H, có bài vẽ thành hình chữ nhật. Tuỳ môn có thể gọi khác: karate có từ riêng là embusen, võ cổ truyền gọi là đồ hình hay lộ trình. Biết hình thì biết mình đang ở đâu trong bài.

Vẽ đường đi ra giấy một lần. Một hình đơn giản, đánh dấu các điểm đổi hướng và số bước giữa chúng. Bạn sẽ thấy bài có tính đối xứng: đoạn sang trái thường được lặp lại ở bên phải với số bước như nhau.

Đối xứng là cách tự kiểm tốt nhất. Nếu đoạn bên trái có ba bước tiến và đoạn bên phải cũng ba bước, chiều dài hai đoạn trên sàn phải gần bằng nhau. Bên nào dài hơn là bên đó bước dài hơn.

Biết điểm nào phải về lại đường giữa. Phần lớn bài có những điểm mà người đánh phải đứng đúng trên đường trục giữa, thường là sau một đoạn sang ngang. Đó là những điểm kiểm tra tự nhiên: dừng ở đó và nhìn xuống chân một lần khi tập.

Góc xoay: chỗ sai vài độ mà lệch cả bài

Xoay chín mươi độ hay bị thiếu. Khi xoay sang ngang, nhiều người dừng ở khoảng tám mươi độ vì hông chưa mở hết, rồi đánh đòn theo hướng chéo. Cảm giác sai là vai trước của bạn vẫn hơi chĩa về hướng cũ. Kiểm bằng cách nhìn mũi bàn chân trước: nó phải song song với một đường kẻ sàn vuông góc với đường trục.

Xoay một trăm tám mươi độ hay bị thừa. Quay lưng lại là động tác có đà lớn, người tập thường xoay quá đà rồi đứng chéo sang phía kia. Hãy cố định điểm nhìn mới trước khi xoay, mắt tới trước, thân dừng khi mắt đã thẳng.

Xoay hai trăm bảy mươi độ là chỗ dễ lạc nhất. Một số bài có lần xoay ba phần tư vòng. Đầu phải nhìn qua vai trước khi thân bắt đầu xoay, và chân trụ phải xoay trên ức chân. Xoay trên gót dễ trượt và dễ xoắn gối.

Mỗi lần xoay kết thúc bằng một lần kiểm. Khi tập chậm, sau mỗi lần xoay, liếc xuống đúng một lần để so chân với đường kẻ, rồi đưa mắt lên ngay. Khi đánh ở nhịp thật thì bỏ lần liếc đó đi. Lần kiểm khi tập chậm là để cơ thể học, không phải để mang lên sàn thi.

Lỗi đường đi, nguyên nhân và cách sửa

Dùng bảng này sau mỗi lượt bạn thấy mình kết bài lệch. Ghi lại hướng lệch, nó chỉ thẳng tới nguyên nhân.

Kết bài lệch vềNguyên nhân thường gặpCách sửa
Phía trướcBước tiến dài hơn bước lùi; lùi bằng bước ngắn vì sợ mất thăng bằngTập riêng bước lùi trên đường kẻ, đếm số chiều dài bàn chân cho mỗi bước
Phía sauNgược lại: tiến dè dặt, lùi mạnhDồn trọng tâm đủ ra phía trước rồi mới bước tiến tiếp
Bên chân thuậnNhích chân chỉnh tấn sau mỗi lần vào tấn, luôn bằng chân thuậnVào tấn rồi đứng yên một giây, ai thấy chân nhích thì nhắc
Xoay chéo, không đúng mặtGóc xoay thiếu ở một lần đổi hướng giữa bàiTìm lần xoay sai bằng cách dừng sau mỗi lần xoay, nhìn chân so với đường kẻ
Lệch không đều, mỗi lần một kiểuChưa thuộc chắc, bước theo cảm hứngQuay về thuộc thứ tự; vẽ và đếm bước theo đường đi

Lệch về phía trước là lỗi phổ biến nhất ở người mới, vì bước lùi luôn khó và đáng sợ hơn bước tiến. Ngược với cảm giác, sửa bước lùi thường giải quyết được hơn nửa vấn đề, vì nó cũng làm trọng tâm của bạn yên hơn trong cả bài.

Dùng mốc trên sàn để tìm chỗ trôi

Bài kiểm dưới đây cần một khoảng sàn có đường kẻ, ví dụ đường ghép giữa các tấm thảm, hoặc vài mẩu băng dính dán tạm được. Làm cùng một người để ghi chép.

  1. Đặt điểm xuất phát lên một giao điểm của đường kẻ. Đứng sao cho hai bàn chân cách đều đường dọc, mặt nhìn dọc theo đường đó.
  2. Đánh chậm đoạn đầu tiên. Ở thế dừng cuối đoạn, đứng yên. Người ghi chép đặt một mẩu băng dính cạnh gót chân sau của bạn.
  3. Tiếp tục từng đoạn như vậy cho tới hết bài. Cuối cùng bạn có một chuỗi mẩu băng trên sàn, vẽ lại đường đi thật của bạn.
  4. So chuỗi đó với hình đường đi trên giấy. Chỗ nào đường thật bắt đầu tách khỏi đường giấy, đó là chỗ trôi đầu tiên. Những chỗ sau thường chỉ là hệ quả.
  5. Tập riêng đoạn chứa chỗ trôi đầu tiên, giữ nguyên các mẩu băng làm mốc. Đánh tới khi chân dừng đúng cạnh mốc ba lần liền.
  6. Gỡ băng, đánh lại cả bài và kiểm điểm kết. Ghi khoảng lệch còn lại vào sổ tập để so tuần sau.

Đừng dán băng ở chỗ người khác hay đi qua, và gỡ hết sau buổi tập. Băng bong ra giữa chừng là chỗ trượt chân rất dễ ngã.

Tập đường đi khi chỉ có khoảng hẹp ở nhà

Không phải ai cũng có khoảng sàn đủ cho cả bài. Vẫn có cách giữ cho đường đi đúng mà không cần đủ chỗ:

  • Đánh theo đoạn, mỗi đoạn quay về điểm gốc: đánh xong một đoạn thì đi bộ về điểm bắt đầu, đánh đoạn tiếp theo. Bạn vẫn luyện đủ bước và góc xoay mà chỉ cần khoảng bằng đoạn dài nhất.
  • Bước tại chỗ, xoay thật: thay mỗi bước tiến bằng một lần đổi chân tại chỗ, nhưng các lần xoay thì làm đủ góc. Góc xoay là thứ dễ sai nhất và không cần nhiều chỗ.
  • Dùng đường viền gạch lát làm đường trục: giữ cho bàn chân cách đều một đường viền gạch khi vào tấn, kiểm lại sau mỗi lần xoay.
  • Đo bước bằng bàn chân: đếm xem tấn của bạn dài mấy bàn chân, ghi lại, và tự kiểm khi ở nhà. Ở lớp, so lại với lời thầy.
  • An toàn trước: dọn đồ đạc có cạnh sắc, không tập trên sàn gạch ướt, không đá hay xoay nhanh gần tường, kính, góc bàn.

Khi có khoảng sàn đầy đủ ở lớp, đánh trọn bài ít nhất một lượt để cơ thể có cảm giác về cả hình đường đi, chứ không chỉ từng mảnh. Cảm giác về toàn bộ hình bài chỉ có được khi bạn đi trọn nó trên sàn thật, với đủ chiều dài bước.

Bài luyện ba tuần và câu hỏi nên mang tới lớp

Lịch dưới đây cho người có hai buổi trên lớp và một buổi tự tập ngắn ở nhà mỗi tuần.

TuầnTrên lớpỞ nhàCâu nên hỏi thầy
1Kiểm bằng mốc băng dính, tìm chỗ trôi đầu tiênVẽ hình đường đi, đếm bước từng đoạn"Bài này hình đường đi là gì, điểm nào phải về đường giữa?"
2Tập riêng đoạn có chỗ trôi, đứng yên một giây sau mỗi tấnTập các lần xoay đủ góc tại chỗ"Bước lùi của em có ngắn hơn bước tiến không?"
3Đánh cả bài hai lượt, kiểm điểm kết sau mỗi lượtNói bài bằng lời kèm số bước mỗi đoạn"Lệch bao nhiêu thì thầy coi là chấp nhận được ở trình độ của em?"

Võ sinh Khôi đai xanh kết bài lệch về trước gần ba bàn chân. Kiểm bằng mốc, Khôi thấy mình trôi từ đoạn lùi thứ hai, nơi cả ba bước lùi đều ngắn. Hai tuần tập riêng bước lùi, điểm kết còn lệch chưa tới một bàn chân.

Điều Khôi bất ngờ nhất là sau khi bước lùi dài ra, các đòn đỡ trong đoạn lùi cũng chắc hơn, vì trọng tâm không còn đổ về phía trước mỗi khi lùi. Sửa đường đi nhiều khi sửa luôn cả tấn và lực.

Câu hỏi thường gặp

Đánh quyền kết thúc không về chỗ cũ có bị coi là sai không?

Ở nhiều môn và nhiều bài, kết bài về đúng điểm xuất phát là một tiêu chí cho thấy tấn và bước đều. Lệch ít thường được bỏ qua ở trình độ thấp, lệch nhiều là lỗi. Mức chấp nhận nên hỏi thầy của bạn.

Vì sao mình hay bị trôi về phía trước khi đánh quyền?

Thường vì bước tiến dài hơn bước lùi. Bước lùi khó và đáng sợ hơn nên nhiều người lùi bằng bước ngắn. Mỗi bước lệch một chút, đến cuối bài cộng lại thành vài bước chân.

Embusen là gì?

Đó là từ karate chỉ đường đi trên sàn của một bài kata. Các môn khác có thể gọi là đồ hình, lộ trình hay đường bài. Dù tên gì, ý chung là hình mà bước chân của bạn vẽ ra trên sàn trong suốt bài.

Tập quyền ở nhà chật thì có làm hỏng đường đi không?

Có thể, nếu bạn quen thu ngắn bước cho vừa chỗ. Cách khắc phục là đánh theo đoạn và quay về điểm gốc sau mỗi đoạn, giữ nguyên chiều dài bước, và đánh trọn bài ở lớp ít nhất một lượt mỗi buổi.

Có nên dán băng dính đánh dấu trên sàn tập không?

Được, nếu sàn cho phép và lớp đồng ý. Dán ở chỗ ít người qua lại, dùng băng không trơn, và gỡ hết sau buổi. Băng bong mép dễ làm trượt chân, nhất là khi đi chân trần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138