ThuongThua.comThượng Thừa
Luyện bài quyền

Ánh mắt khi đánh quyền: nhìn trước khi xoay, giữ thần và lỗi nhìn xuống sàn

Mắt dẫn đường cho cả bài quyền. Nhìn vào đâu, khi nào quay đầu trước khi xoay người, thần thái khác trợn mắt thế nào, và các lỗi nhìn sàn, nhìn tay.

A Vietnamese teenage boy in a blue uniform turning his head sharply toward an unseen opponent in a quiet park at dawn, three-quarter rear view, misty soft light

Khi đánh quyền, mắt phải nhìn về phía đối thủ tưởng tượng ở ngang tầm người, và luôn quay đầu nhìn sang hướng mới trước khi thân xoay theo. Mắt nhìn sàn, nhìn tay mình hay nhìn người xem là ba lỗi khiến bài mất hẳn thần thái dù động tác vẫn đúng.

Thần thái không phải là trợn mắt hay nhăn mặt cho dữ. Đó là sự chú ý thật vào một đối thủ không có mặt. Phần dưới nói rõ mắt làm gì ở từng loại động tác, những lỗi hay gặp, và cách tập để ánh mắt tự đúng mà không phải nghĩ.

Mắt dẫn đường, người theo sau

Trong mọi môn võ, có một nguyên tắc cũ: thấy rồi mới đánh. Đòn đỡ là phản ứng với một đòn tấn công mà bạn phải nhìn thấy trước. Khi bài quyền chuyển sang hướng mới, ý của bài là có một đối thủ mới ở phía đó. Vì vậy, đầu và mắt phải quay sang hướng mới trước, dù chỉ sớm hơn thân một chớp. Người xem nhận ra ngay khác biệt: bài có hồn trông như người đánh đang thấy một ai đó, bài không hồn trông như người đánh đang đi theo trí nhớ.

Thứ tự đúng ở mỗi lần đổi hướng là: mắt, đầu, hông, chân, tay. Mắt dẫn, hông kéo thân, tay ra đòn sau cùng. Đảo thứ tự, ví dụ thân xoay xong rồi mới quay đầu, thì đòn đỡ của bạn diễn ra trước khi bạn kịp "thấy" đòn đánh.

Thứ tự đó cũng có lợi cho thăng bằng. Đầu đi trước giúp tai trong định hướng sớm, cơ thể biết sẽ xoay về đâu và chuẩn bị chân trụ. Người xoay thân trước rồi mới quay đầu thường chao sau mỗi lần xoay.

Cảm giác đúng khi làm được điều này khá rõ: lúc thân vừa xoay xong, bạn đã "ở sẵn" trong hướng mới, không phải tìm lại điểm nhìn. Cảm giác sai là thân đến trước, rồi mắt mới chạy theo tìm chỗ đặt, giống như bước vào một căn phòng tối.

Ánh mắt khi đánh đồng diễn cùng nhiều người

Đánh quyền theo nhóm, ở lễ khai giảng hay buổi biểu diễn của lớp, có một cái bẫy riêng: người tập nhìn sang bạn bên cạnh để giữ cho đều. Kết quả là cả hàng quay đầu lệch một chút và bài mất thần. Cách làm đúng:

  • Giữ đều bằng tai và nhịp chung, không bằng mắt. Lớp nên có một người hô hoặc một nhịp đếm thống nhất khi tập.
  • Mỗi người nhìn về đối thủ tưởng tượng của chính mình theo hướng bài, không nhìn người đứng trước.
  • Ai đứng hàng đầu không quay lại xem hàng sau. Thầy hoặc một người đứng ngoài sẽ lo việc chỉnh đều.
  • Tập đồng diễn vài lượt với mắt nhắm ở các đoạn không di chuyển, để mọi người quen theo nhịp bằng tai. Đoạn có bước di chuyển thì luôn mở mắt và giữ khoảng cách an toàn với người bên cạnh.
  • Nếu lỡ lệch nhịp với nhóm, đừng nhìn quanh để bắt lại. Chờ thế dừng gần nhất rồi vào lại cùng mọi người.

Người xem một nhóm đồng diễn nhớ nhất là cảnh cả hàng cùng quay đầu một lúc sang hướng mới. Cảnh đó chỉ có được khi ai cũng nhìn đúng chỗ của mình chứ không nhìn nhau.

Nhìn vào đâu ở từng loại động tác

Điểm nhìn không phải lúc nào cũng là đầu ngón tay đấm. Đây là cách nhìn hay dùng nhất ở các môn phổ biến; thầy của bạn có thể chỉnh theo bài:

  • Đòn tay thẳng: nhìn vào tầm ngực hoặc mặt của đối thủ tưởng tượng, xa hơn nắm tay của mình. Không nhìn vào nắm tay.
  • Đòn đỡ: nhìn vào người đối thủ, không nhìn theo tay đỡ. Tay đỡ đi đúng nhờ đã tập, không nhờ mắt dõi theo.
  • Đòn chân: nhìn về mục tiêu ở ngang tầm, kể cả khi đá thấp. Cúi nhìn chân là mất thăng bằng và gập lưng.
  • Thế dừng, cuối đoạn: mắt vẫn giữ ở hướng vừa đánh thêm một chớp sau khi động tác xong, như canh xem đối thủ còn đứng dậy không. Tuỳ môn gọi là giữ tâm hay giữ thần.
  • Chào đầu và cuối bài: mắt nhìn thẳng phía trước, ngang tầm, cằm hơi thu. Không nhìn xuống khi cúi chào ở những môn chào bằng cách cúi người, trừ khi môn của bạn quy định khác.
  • Đoạn đánh chậm có chủ ý: mắt càng phải chắc, vì đoạn chậm là lúc người xem nhìn vào mặt bạn nhiều nhất.

Tầm nhìn nên giữ ngang tầm của một người cao bằng bạn đứng cách hai tới ba bước. Nhìn quá xa thì mắt dại đi, nhìn quá gần thì đầu cúi.

Thần thái không phải là trợn mắt

Thần thái là sự chú ý thật. Khi bạn thật sự hình dung có người ở phía trước, cơ mặt tự nghiêm lại, mắt tự có điểm dừng. Không cần diễn thêm. Người xem cảm được sự chú ý đó rõ hơn bất cứ biểu cảm nào.

Trợn mắt, nhăn mặt là diễn. Nhiều võ sinh trẻ xem video biểu diễn rồi bắt chước vẻ mặt dữ dằn. Kết quả thường là mặt căng, hàm nghiến, kéo theo cổ và vai gồng. Thầy giỏi nhìn qua là biết đâu là chú ý thật, đâu là mặt nạ.

Mắt không chớp liên tục, nhưng cũng không cố mở trừng. Chớp mắt tự nhiên là bình thường. Chớp lia lịa hay nhắm mắt khi ra đòn lại là dấu hiệu sợ hoặc gồng. Cố không chớp thì mắt khô và cay sau vài phút.

Thở ra khi ra đòn giúp mặt không nhăn. Nín thở làm máu dồn lên mặt và cơ mặt co lại. Người thở đều thường có vẻ mặt điềm tĩnh mà vẫn sắc.

Tiếng hét không thay được ánh mắt. Những môn có chỗ hét trong bài dùng tiếng hét để dứt điểm hơi thở và lực. Hét to mà mắt nhìn sàn thì bài vẫn mất thần.

Các lỗi về ánh mắt và cách sửa

Phần lớn lỗi ánh mắt có gốc ở chỗ khác: chưa thuộc bài, sợ mất thăng bằng, hoặc ngại người xem. Sửa gốc thì mắt tự đúng.

LỗiNguyên nhân thường gặpCách sửa
Nhìn xuống sànSợ bước sai, hoặc đang nhớ bàiThuộc chắc thứ tự trước; tập đoạn có bước chân trên đường kẻ sàn với mắt nhìn ngang
Nhìn tay mìnhMuốn kiểm tra tay đúng chưaKiểm tay bằng gương ở tốc độ chậm, rồi bỏ gương đánh lại với mắt nhìn đối thủ tưởng tượng
Xoay thân trước, quay đầu sauChưa biết thứ tự, hoặc mải nghĩ chânTập riêng chỗ xoay: quay đầu, đếm một, rồi mới xoay thân
Liếc nhìn thầy hay giám khảoLo lắng, muốn xem phản ứngTập trước người lạ nhiều lần; định sẵn điểm nhìn cho từng hướng
Mắt đờ, nhìn xa xămĐánh theo quán tính, không hình dung đối thủTập với bạn đứng ở vị trí đối thủ, rồi bỏ bạn đi mà vẫn nhìn đúng chỗ đó
Nhắm mắt khi ra đònGồng mặt, sợ, hoặc nín thởThở ra theo đòn, thả hàm, tập chậm cho tới khi mắt mở suốt đòn

Lỗi nhìn sàn và lỗi xoay thân trước hay đi cùng nhau. Sửa một lỗi thường kéo lỗi kia theo. Còn lỗi liếc giám khảo thì gần như chỉ sửa được bằng cách đánh trước người lạ thật nhiều lần, ở lớp, ở buổi kiểm tra nhỏ, trước người nhà, cho tới khi có người nhìn không còn là chuyện lạ.

Bài luyện ánh mắt trong ba tuần

Bài luyện dùng thêm một bạn tập và vài vật mốc. Không cần làm cả bài; chọn một đoạn có ít nhất hai lần đổi hướng.

  1. Tuần 1, buổi đầu: nhờ bạn tập lần lượt đứng ở từng hướng đối thủ trong đoạn đó, cách bạn khoảng hai bước. Bạn đánh chậm, mắt luôn nhìn vào ngực bạn ấy. Bạn tập di chuyển sang hướng mới trước khi bạn xoay.
  2. Tuần 1, buổi sau: bạn tập không đứng nữa, chỉ đặt một chiếc khăn hay đôi găng ở chỗ bạn ấy từng đứng, ngang tầm ngực nếu có chỗ để. Bạn đánh và nhìn vào vật mốc.
  3. Tuần 2: bỏ vật mốc. Đánh cả đoạn ở tốc độ vừa, nói thầm "thấy" mỗi khi đầu quay sang hướng mới, trước khi thân xoay.
  4. Tuần 2, cuối tuần: nhờ người nhìn riêng mắt bạn, đếm số lần mắt rời khỏi hướng đối thủ. Mục tiêu là dưới hai lần cho cả đoạn.
  5. Tuần 3: đánh cả bài trước vài người trong lớp. Cố ý không nhìn họ; chỉ nhìn đối thủ tưởng tượng của từng hướng.

Nếu lớp không có ai giúp, tập với vật mốc đặt sẵn ở bốn phía trên một khoảng sàn nhỏ ở nhà là đủ cho tuần một và hai.

Áp vào trường hợp của bạn: anh Minh và thói quen nhìn tay

Anh Minh tập Vovinam ba năm, bài đánh gọn, tấn chắc, nhưng lần nào thầy cũng nhận xét "mắt không có". Khi tự xem lại, anh thấy mình nhìn theo tay ở hầu hết đòn đỡ. Thói quen đó có từ năm đầu, lúc anh phải nhìn tay để biết đỡ đúng tầm.

Anh tập hai tuần với bạn đứng làm đối thủ như bài luyện ở trên. Tuần đầu tay đỡ của anh lệch tầm vài lần vì không còn mắt dõi theo; tuần sau tay tự về đúng chỗ. Đến tuần thứ ba anh đánh cả bài trước lớp, thầy chỉ nhận xét một chỗ xoay ở cuối bài.

Nếu bạn cũng nhìn tay, đừng sợ giai đoạn tay lệch đầu tiên. Đó là lúc cơ thể học cảm nhận vị trí tay mà không cần mắt. Câu nên hỏi thầy: "Ở đoạn này, đối thủ tưởng tượng đứng cao hay thấp, em nhìn ngực hay nhìn mặt?"

Với người mới tập, thói quen hay gặp lại là nhìn sàn chứ không phải nhìn tay. Võ sinh Khôi đai xanh sửa bằng cách tập trên một đường kẻ sàn: chân bước theo đường kẻ, mắt cố định vào một điểm trên tường phía trước. Sau một tuần, Khôi không còn cần cúi xuống để biết mình đã bước đủ dài hay chưa.

Câu hỏi thường gặp

Khi đánh quyền nên nhìn vào đâu?

Nhìn về phía đối thủ tưởng tượng ở ngang tầm người, thường là vùng ngực hoặc mặt, cách bạn hai tới ba bước. Không nhìn vào tay mình, không nhìn sàn và không nhìn người xem hay giám khảo.

Có phải quay đầu trước khi xoay người không?

Đúng với phần lớn các bài và các môn. Mắt và đầu quay sang hướng mới trước, chỉ sớm một chớp, rồi hông và chân mới xoay theo. Thứ tự này vừa đúng ý nghĩa bài vừa giúp giữ thăng bằng.

Thần thái khi đánh quyền là phải nhăn mặt cho dữ à?

Không. Thần thái đến từ sự chú ý thật vào đối thủ tưởng tượng. Nhăn mặt hay trợn mắt thường kéo theo gồng cổ và vai, làm bài cứng đi. Mặt nghiêm và mắt có điểm dừng là đủ.

Vì sao đánh quyền hay bị nhìn xuống đất?

Thường vì chưa thuộc chắc bài hoặc sợ bước sai. Khi đầu đang lục trí nhớ, mắt hay rơi xuống sàn. Thuộc chắc thứ tự và tập bước trên đường kẻ sàn với mắt nhìn ngang sẽ sửa được dần.

Thi quyền có nên nhìn vào giám khảo không?

Chỉ nhìn ở thế chào nếu môn và giải quy định hướng chào về phía giám khảo. Trong lúc đánh, nhìn về đối thủ tưởng tượng của từng hướng. Liếc giám khảo giữa bài làm mất thần và dễ quên bài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138