ThuongThua.comThượng Thừa
Tấn pháp và bộ pháp

Di chuyển vòng và xoay góc trong võ: rời đường thẳng của đối phương bằng bước chân

Cách ra khỏi đường thẳng của đối phương: bước chếch, xoay trên chân trước, đi vòng giữ khoảng cách, chân nào đi trước, lỗi vặn gối và bài luyện với vòng tròn trên sàn.

Seen from directly above, a Vietnamese woman circles a partner inside a taped ring on gym mats, motion blur on her feet, cool white daylight

Di chuyển vòng và xoay góc là cách rời khỏi đường thẳng nối bạn với đối phương mà không phải lùi xa: bước chếch ra một bên chừng bốn mươi lăm độ, hoặc xoay người trên phần trước bàn chân trước trong khi chân sau quét một cung tròn ra sau. Sau mỗi lần như vậy, bạn vẫn ở cự ly cũ nhưng đối phương phải quay người mới nhắm lại được, còn bạn đã nhìn thẳng vào họ.

Ở bài về bước tiến lùi, có một quy tắc: không lùi thẳng quá hai bước. Bài này là phần tiếp theo của quy tắc đó. Dưới đây là ba kiểu ra khỏi đường thẳng, cách chọn chân đi trước, chỗ dễ vặn gối khi xoay, bảng lỗi, bài luyện với một vòng tròn trên sàn và các câu hỏi để mang lên lớp. Mọi phần có bạn tập đều làm với người hợp tác, có thầy theo dõi, không ra đòn mạnh.

Vì sao đường thẳng là chỗ nguy hiểm

Phần lớn đòn cơ bản đi theo đường thẳng hoặc gần thẳng từ người ra đòn tới đích: đấm thẳng, đá tống trước, bước đẩy kèm đòn. Khi bạn đứng đúng trên đường đó, đối phương chỉ việc tiến tới. Khi bạn lùi thẳng, bạn vẫn ở trên đường đó, chỉ xa hơn một chút, và người tiến luôn nhanh hơn người lùi.

Khi bạn bước chếch ra một bên, đường thẳng ấy trỏ vào khoảng trống. Muốn nhắm lại, đối phương phải xoay chân, xoay hông, mất ít nhất một nhịp. Trong nhịp ấy, nếu bạn đã quay mặt về phía họ, bạn có góc nhìn tốt hơn, và với người tập đối kháng có kinh nghiệm, đó cũng là góc để ra đòn.

Ở lớp phong trào, mục đích chính của di chuyển vòng không phải là phản đòn cho đẹp, mà là không bị dồn ra mép thảm và không bị trúng liên tục. Người mới học được điều này sẽ bớt sợ đối kháng rõ rệt, vì cảm giác bị dồn vào góc là thứ làm người ta hoảng nhất.

Chị Lan bốn mươi lăm tuổi kể buổi đối kháng nhẹ đầu tiên chị chỉ biết lùi, ba lần chạm tường. Sau một tháng tập bước chếch và xoay, chị vẫn bị ép, nhưng biết mình có lối ra, và chị nói chính điều đó làm chị dám quay lại buổi thứ hai.

Ba cách ra khỏi đường thẳng

Tuỳ môn có thể gọi khác, và mỗi lớp nhấn mạnh một kiểu. Bảng mô tả cho người đứng chân trái trước.

KiểuCách làmDùng khiChỗ cần giữ
Bước chếchChân trái bước chéo ra trước bên trái chừng bốn mươi lăm độ, chân phải theo về đúng thế thủMuốn tránh đòn thẳng mà vẫn ở gầnChân gần hướng đi bước trước; giữ bề ngang
Xoay trên chân trướcLấy phần trước bàn chân trái làm trục, chân phải quét một cung ra sau sang phải, người quay chừng bốn mươi lăm đến chín mươi độĐối phương lao tới, cần đổi góc nhanh tại chỗChân trục phải nhẹ, gối trục theo mũi chân
Đi vòng bằng bước trượtMột chuỗi bước trượt ngang ngắn, mỗi bước kèm một chút xoay để luôn đối diệnGiữ khoảng cách, tìm khoảng trống, tránh mép thảmKhông bắt chéo chân; đổi chiều vòng không đều

Nhiều lớp dạy đi vòng tránh về phía tay hoặc chân mạnh của đối phương. Hướng nào là đúng còn tuỳ thế đứng của hai người, nên hỏi thầy thay vì nhớ một quy tắc cứng.

Với người mới, thứ tự học thường là đi vòng bằng bước trượt trước, vì nó chỉ là bước trượt quen thuộc đổi hướng; rồi bước chếch; xoay trên chân trước học sau cùng vì đòi hỏi gối và cổ chân phối hợp tốt nhất. Đừng nhảy cóc sang xoay nhanh khi bước trượt ngang còn bắt chéo chân.

Xoay trên chân trước mà không vặn gối

Đây là động tác hay gây đau gối nhất trong bài nếu làm sai. Tập chậm trên thảm hoặc sàn khô, chân trần hoặc giày đế không quá bám.

  1. Đứng thế thủ chân trái trước, gối chùng.
  2. Dồn trọng lượng sang chân trái một chút, nhưng giữ phần trước bàn chân trái là chỗ chịu lực, gót trái nhẹ.
  3. Xoay gót trái ra ngoài, phần trước bàn chân trái làm trục. Cùng lúc, chân phải nhấc thấp, quét một cung ra sau sang phải.
  4. Hông, gối trái và mũi chân trái quay cùng một lúc, cùng một góc. Không để hông quay mà bàn chân đứng yên.
  5. Chân phải đặt xuống, thế thủ trở lại đúng số đo, người đã đổi hướng chừng bốn mươi lăm độ. Mắt đã ở hướng mới trước khi chân phải chạm sàn.
  6. Dừng hai giây, kiểm: gối trái có thẳng hàng mũi chân trái không, đầu có nhô lên không.

Đau nhói trong gối khi xoay, cảm giác gối lỏng hoặc kẹt là dấu hiệu dừng ngay và đi khám. Người từng chấn thương dây chằng hay sụn chêm nên hỏi bác sĩ trước khi tập xoay nhanh.

Lỗi khi đi vòng và xoay góc

Lỗi của di chuyển vòng ít khi lộ khi tập một mình. Tập với bạn tập hợp tác để thấy.

LỗiNguyên nhânCách sửa
Xoay mà gối bị vặnBàn chân trục dính sàn, gánh quá nặngLàm nhẹ chân trục; xoay trên phần trước bàn chân; hông, gối, bàn chân quay cùng lúc
Bắt chéo chân khi đi vòngDùng bước bộ thườngĐi bằng bước trượt: chân gần hướng đi bước trước
Đi vòng mãi một chiềuThói quen, chân thuậnĐổi chiều không đều: hai bước trái, một bước phải, dừng
Xoay xong mắt chưa tớiThân đi trước, mắt theo sauMắt tới hướng mới trước thân nửa nhịp
Bước chếch quá rộng, mất cự lyMuốn né thật xaBước chếch vừa đủ ra khỏi đường thẳng, giữ khoảng cách cũ
Đi vòng nhưng vẫn lùi ra mépVòng quá lớn, mỗi bước kèm lùiĐi vòng quanh tâm là đối phương, không quanh tâm là chính mình

Võ sinh Khôi đai xanh mắc lỗi thứ ba rõ nhất: luôn đi vòng sang trái. Bạn tập chỉ cần chờ ở bên trái là gặp. Thầy cho Khôi tập đổi chiều theo tiếng vỗ tay trong hai tuần: một tiếng là đổi chiều, hai tiếng là bước chếch.

Bài luyện với vòng tròn trên sàn

Dán một vòng tròn bằng băng dính đường kính chừng hai mét rưỡi, hoặc dùng vòng sẵn có trên thảm tập. Mỗi buổi mười lăm phút sau khởi động.

  • Tuần 1, đi vòng một mình. Đứng thế thủ trên vạch, mặt hướng vào tâm. Đi vòng bằng bước trượt hai vòng mỗi chiều, luôn nhìn vào tâm. Không bắt chéo chân.
  • Tuần 2, xoay góc. Đứng ở tâm, xoay trên chân trước bốn mươi lăm độ, dừng, xoay tiếp. Đủ một vòng là tám lần xoay. Hai vòng mỗi chiều. Chậm, kiểm gối sau mỗi lần.
  • Tuần 3, bước chếch. Từ vạch, bước chếch vào trong rồi ra ngoài vòng, mỗi lần về đúng thế thủ. Mười lần mỗi bên.
  • Tuần 4, có người ở tâm. Bạn tập đứng ở tâm, quay theo bạn. Bạn đi vòng, đổi chiều không đều, thỉnh thoảng bước chếch. Bạn tập chỉ chỉ tay vào bạn khi bạn ở đúng đường thẳng trước mặt họ. Không ra đòn. Mỗi lượt một phút, đổi vai.
  • Ghi lại. Mỗi buổi đếm số lần bị chỉ tay. Con số giảm dần là dấu hiệu bạn ra khỏi đường thẳng sớm hơn.

Anh Minh tập Vovinam ba năm dùng bài tuần bốn làm khởi động trước mỗi buổi đối kháng nhẹ, vì nó đánh thức phần chân mà không ai bị đánh trúng.

Áp vào trường hợp của bạn: gặp bạn tập to hơn, nhanh hơn, hay ép

Bạn tập to con, ép thẳng tới. Người nặng hơn thường tiến bằng những bước đẩy dài. Đừng đứng chịu, cũng đừng lùi thẳng. Bước chếch sớm, ngay khi họ bắt đầu dồn trọng lượng về trước, là lúc họ khó đổi hướng nhất.

Bạn tập nhanh, nhiều bước nhỏ. Người nhanh thích đổi góc liên tục. Bạn không cần đuổi theo từng bước. Xoay trên chân trước để giữ mặt đối diện họ, chân sau quét ngắn, tiết kiệm bước.

Bạn tập cao hơn, chân dài hơn. Vùng giữa của họ rộng hơn của bạn. Ở lưng chừng là ở trong tầm chân họ mà ngoài tầm của bạn. Hoặc ra hẳn ngoài bằng đi vòng, hoặc vào hẳn trong bằng bước chếch, đừng đứng ở giữa.

Bạn đang mệt cuối buổi. Khi mỏi, người tập hay bỏ di chuyển vòng vì tốn sức, và đứng yên trên đường thẳng. Đây lại là lúc dễ trúng đòn nhất. Hãy xin nghỉ một lượt nếu chân đã nặng, thay vì đứng chịu.

Bạn mới quay lại sau chấn thương gối hoặc cổ chân. Bỏ phần xoay nhanh, chỉ tập bước chếch và đi vòng bằng bước trượt chậm trong vài tuần đầu. Hỏi bác sĩ hoặc người điều trị khi nào được xoay trở lại, và báo thầy trước buổi tập.

Mang câu hỏi gì lên lớp

Di chuyển vòng là phần mỗi lớp dạy theo chiến thuật riêng. Hỏi để biết lớp bạn ưu tiên gì.

  • Ở lớp mình, khi bị ép, con nên bước chếch hay xoay trên chân trước trước tiên?
  • Với đối phương đứng thế ngược con, con nên đi vòng về phía nào?
  • Khi xoay, con nên xoay trên phần trước bàn chân hay trên gót?
  • Con hay đi vòng một chiều, thầy có bài nào để sửa thói quen này không?
  • Đến lúc nào con được tập phản đòn sau khi xoay góc?
  • Khi xoay xong con hay bị loạng choạng, thầy xem con đang xoay quá rộng hay chân trục còn gánh quá nặng?
  • Vòng tròn tập ở nhà nên rộng bao nhiêu cho vừa với cự ly của con?

Câu cuối nên hỏi muộn. Thầy thường muốn bạn ra khỏi đường thẳng thật quen, không cần nghĩ, rồi mới thêm đòn sau đó. Thêm đòn sớm, người tập hay quên chân để nghĩ về tay. Ghi câu trả lời của thầy vào sổ tập, ngay dưới phần ghi số lần bị chỉ tay của bài luyện tuần bốn, để thấy hai thứ đi cùng nhau.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao không nên lùi thẳng khi đối kháng?

Khi lùi thẳng, bạn vẫn đứng trên đường đòn của đối phương, chỉ xa hơn một chút, mà người tiến lại luôn nhanh hơn người lùi. Vài bước là chạm mép thảm. Bước chếch hoặc xoay góc giúp ra khỏi đường thẳng mà vẫn giữ được cự ly.

Xoay trên chân trước có hại gối không?

Không, nếu bàn chân trục nhẹ và hông, gối, bàn chân quay cùng lúc. Hại gối là khi hông quay mà bàn chân dính sàn, lực xoắn dồn vào gối. Đau nhói, cảm giác lỏng hay kẹt gối khi xoay thì dừng và đi khám.

Khi đi vòng nên đi về phía nào?

Nhiều lớp dạy đi vòng tránh phía tay hoặc chân mạnh của đối phương, nhưng hướng cụ thể tuỳ thế đứng của hai người và chiến thuật của lớp. Hỏi thầy, và tập đổi chiều không đều để bạn tập không đoán được.

Bước chếch và xoay góc khác nhau thế nào?

Bước chếch là bước chéo ra một bên chừng bốn mươi lăm độ, chân gần hướng đi bước trước. Xoay góc là đứng tại chỗ, lấy chân trước làm trục, chân sau quét một cung để đổi hướng người. Bước chếch đổi vị trí, xoay góc đổi hướng.

Có thể tập di chuyển vòng một mình ở nhà không?

Có. Dán một vòng tròn bằng băng dính trên sàn khô và tập đi vòng, xoay góc, bước chếch chậm. Phần có người ở tâm nên tập ở lớp với bạn tập hợp tác, có thầy theo dõi và không ra đòn.

Người mới có cần học di chuyển vòng sớm không?

Nên học sớm ở mức đơn giản, vì cảm giác bị dồn vào góc là thứ làm người mới sợ đối kháng nhất. Biết bước chếch và đi vòng bằng bước trượt giúp bạn bình tĩnh hơn, dù chưa cần dùng để phản đòn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138