Lười đi tập võ thường không phải là thiếu ý chí, mà là ngưỡng để bắt đầu một buổi tập quá cao so với một ngày đã mệt: phải về nhà, lấy đồ, đi xa, đối mặt với một buổi khó. Giữ nhịp đều là hạ ngưỡng ấy xuống, có sẵn một lịch tối thiểu cho tuần bận, và biết cách quay lại lớp mà không ngại khi đã lỡ vắng vài tuần.
Trước hết cần tách lười khỏi mệt thật, vì cách xử lý hai thứ ngược nhau. Bài này đi qua cách phân biệt, giai đoạn dễ bỏ nhất, những mẹo hạ ngưỡng đã được nhiều người tập dùng, lịch tối thiểu, buổi thay thế ở nhà, cách quay lại và các lỗi hay gặp.
Lười hay mệt thật: phân biệt trước khi xử lý
Lười thì cần một cú đẩy nhỏ. Mệt thật thì cần nghỉ. Đẩy khi đang mệt thật dễ dẫn đến chấn thương và bỏ hẳn.
| Dấu hiệu | Thường là lười | Thường là mệt thật |
|---|---|---|
| Cảm giác khi nghĩ đến buổi tập | Ngại, muốn để mai | Nặng người, đau mỏi kéo dài |
| Sau mười phút khởi động | Thấy ổn, có hứng hơn | Vẫn uể oải, tim đập nhanh bất thường |
| Giấc ngủ mấy ngày gần đây | Bình thường | Thiếu ngủ, ngủ chập chờn |
| Đau cơ từ buổi trước | Đã hết hoặc nhẹ | Còn rõ sau ba ngày |
| Sức khoẻ chung | Không có gì khác | Đang ốm, sốt, vừa có chấn thương |
| Cảm giác sau buổi tập | Mừng vì đã đi | Kiệt sức, mất mấy ngày mới lại |
Quy tắc mười phút dùng được cho hầu hết trường hợp: đến lớp, khởi động mười phút, nếu vẫn thấy không ổn thì xin thầy tập nhẹ hoặc ngồi xem. Phần lớn lần lười tan đi trong mười phút đó. Còn nếu không tan, cơ thể đang báo bạn cần nghỉ, và nghe nó là đúng. Có bệnh nền hay đang dùng thuốc thì hỏi bác sĩ về mức tập.
Vì sao tháng thứ hai đến tháng thứ tư dễ bỏ nhất
Tháng đầu, mọi thứ còn mới: võ phục mới, động tác mới, bạn tập mới. Mỗi buổi đều có thứ để hào hứng. Đến tháng thứ hai, cái mới hết, nhưng cái tiến bộ thấy rõ thì chưa đến. Bạn vẫn đang lặp những động tác cơ bản, vẫn bị sửa cùng mấy lỗi, và chưa có gì để khoe với chính mình.
Cũng là lúc đời sống bắt đầu chen vào. Một tuần làm thêm giờ, một đợt con ốm, một chuyến công tác. Lỡ một buổi thì không sao, nhưng lỡ ba bốn buổi liền, ngưỡng để quay lại tăng lên, vì giờ bạn còn thêm ngại: ngại bạn tập hỏi, ngại theo không kịp.
Biết trước giai đoạn này giúp bạn chuẩn bị. Nhiều người tập lâu kể rằng họ đã định bỏ ở đúng tháng thứ ba, và lý do ở lại thường rất nhỏ: một bạn tập nhắn hỏi, một lời thầy khen một chi tiết, một lần đo thấy giữ tấn lâu hơn. Những thứ nhỏ ấy có thể được chuẩn bị sẵn, không cần chờ may.
Sau khoảng sáu tháng, đi tập thường đã thành một phần của tuần, giống như ăn tối. Lúc đó lười vẫn đến, nhưng nó yếu hơn nhiều so với thói quen. Cũng có một giai đoạn chán khác, muộn hơn, sau một hai năm, khi bạn đã qua vài cấp đai và cảm thấy mỗi cấp mới xa hơn. Cách xử lý thì vẫn giống: mục tiêu nhỏ, bạn tập đồng hành, và nói chuyện với thầy về hướng đi tiếp.
Hạ ngưỡng đi tập: những cách nhỏ mà hiệu quả
Mục tiêu là làm cho việc đi tập dễ hơn việc không đi. Một số cách nhiều người tập đã dùng:
- Túi đồ để sẵn: võ phục sạch, khăn, chai nước, bảo hộ để trong một túi riêng cạnh cửa hoặc trong xe. Không phải nghĩ "đồ đâu" khi về đến nhà.
- Đi thẳng từ chỗ làm: nếu về nhà rồi mới đi, khả năng ở lại nhà rất cao. Mang túi theo từ sáng.
- Quy tắc chỉ cần đến mép sàn: hứa với mình chỉ cần đến lớp và khởi động; được phép về nếu sau đó vẫn không muốn tập. Gần như không ai về.
- Ăn nhẹ trước giờ tập: đói sau giờ làm là nguyên nhân lười mà ít ai nhận ra. Một bữa nhẹ khoảng một tiếng trước giờ tập.
- Hẹn với bạn tập: một tin nhắn "Tối nay đi không?" làm việc bỏ buổi khó hơn nhiều.
- Ghi lịch như cuộc hẹn: giờ tập ghi vào lịch làm việc, như một cuộc họp không dời được.
Anh Minh tập Vovinam ba năm, làm văn phòng, giữ được ba buổi mỗi tuần nhờ đúng hai thứ: túi đồ để trong cốp xe và một bạn tập cùng công ty. Anh nói ý chí của anh không hơn ai, chỉ là anh không phải dùng đến nó nhiều. Chị Lan 45 tuổi thì dùng cách ăn nhẹ lúc năm giờ chiều; chị nhận ra những tối chị muốn bỏ tập gần như đều là những tối chị chưa ăn gì từ trưa.
Lịch tối thiểu cho những tuần bận
Một tuần bận không nên thành lý do bỏ hẳn. Có sẵn phương án tối thiểu giúp nhịp không đứt.
| Loại tuần | Lịch nên giữ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần bình thường | Ba buổi trên lớp | Thêm mười lăm phút ôn ở nhà nếu còn sức |
| Tuần hơi bận | Hai buổi trên lớp, một buổi thay thế ở nhà | Ưu tiên buổi có phần thầy dạy bài mới |
| Tuần rất bận | Một buổi trên lớp, hai buổi thay thế ngắn ở nhà | Báo thầy để biết phần mình lỡ |
| Tuần ốm hoặc chấn thương | Nghỉ, không tập thay thế nếu chưa khỏi | Hỏi bác sĩ trước khi quay lại |
| Tuần đi xa | Hai buổi thay thế ngắn ở chỗ ở | Chỉ ôn tấn, bài quyền, không đòn chân cao trong phòng chật |
Nguyên tắc chung: không để hai tuần liền không có buổi nào trên lớp, trừ khi ốm hoặc chấn thương. Hai tuần là ngưỡng mà nhiều người thấy việc quay lại bắt đầu khó hơn hẳn.
Viết sẵn bảng này vào sổ tập từ đầu, khi đang có hứng. Đến lúc bận thật, bạn không phải nghĩ xem nên làm gì, chỉ cần nhìn xem tuần này thuộc loại nào và làm theo dòng tương ứng. Quyết định càng ít thì càng ít chỗ cho lười chen vào.
Buổi thay thế hai mươi phút khi không đến lớp được
Buổi thay thế không nhằm tiến bộ, mà nhằm giữ cho đi tập vẫn là một phần của tuần. Chỉ ôn những gì đã được thầy sửa, ở chỗ đủ rộng và sàn không trơn.
- Năm phút khởi động khớp và vận động nhẹ cho nóng người.
- Năm phút đứng tấn đúng hình theo môn của bạn, chia thành vài lượt ngắn, kiểm gối và lưng.
- Năm phút ôn chậm một đoạn bài quyền hoặc một đòn đã được sửa, mang theo ý tập trung của tuần.
- Ba phút giãn cơ nhẹ.
- Hai phút ghi vào sổ: hôm nay ôn gì, thấy gì, buổi tới trên lớp muốn hỏi thầy điều gì.
Không tập đòn mới chưa được dạy, không đá cao, không tập ngã trong buổi thay thế. Những thứ ấy để dành cho sàn tập có thầy. Cảm giác đúng sau buổi: thấy mình vẫn đang tập, không thấy kiệt sức. Cảm giác sai: cố làm cho bằng một buổi trên lớp rồi đau mỏi, lần sau ngại luôn cả buổi thay thế. Hai mươi phút là đủ, đừng kéo thành một tiếng.
Quay lại lớp sau vài tuần vắng
Báo thầy trước một tin. Một câu ngắn: "Thầy ơi, em vắng ba tuần vì việc, tối mai em đi tập lại ạ." Bước vào lớp khi thầy đã biết dễ hơn nhiều so với bước vào bất ngờ.
Đứng cuối hàng buổi đầu, tập nhẹ. Không cần theo kịp lớp ngay. Cơ thể cần vài buổi để lấy lại nhịp, nhất là phần đòn chân và đối kháng.
Không giải thích quá nhiều. Bạn tập hỏi thì trả lời một câu. Không ai đang chấm điểm sự chuyên cần của bạn, mọi người chỉ mừng thấy bạn quay lại. Người tập lâu năm nào cũng từng có những tuần vắng, và phần lớn họ nhớ cảm giác ngại ấy rất rõ.
Hỏi phần đã lỡ. "Mấy tuần qua lớp học thêm gì ạ, em nên ôn phần nào trước?" Câu hỏi này cho thầy biết bạn quay lại thật.
Đừng đợi "sẵn sàng" mới quay lại. Chờ tự tập cho khoẻ lại ở nhà trước rồi mới lên lớp là cái bẫy: phần lớn người chờ như vậy không bao giờ quay lại. Cứ đến, tập nhẹ.
Đặt một mốc nhỏ cho tháng quay lại. Ví dụ đi đủ mười buổi trong bốn tuần, không cần thêm gì. Khi mốc ấy xong, nhịp cũ thường đã trở lại mà không cần cố. Nếu vắng vì chấn thương hay ốm dài ngày, hỏi bác sĩ và báo thầy để có lộ trình riêng.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Ba trường hợp giả định: chị Lan 45 tuổi mới vào lớp, võ sinh Khôi đai xanh đang ôn thi cuối cấp, anh Minh tập Vovinam ba năm vừa đổi việc.
| Lỗi | Nguyên nhân | Cách sửa |
|---|---|---|
| Chị Lan bỏ buổi mỗi khi về nhà trước | Ngưỡng bắt đầu quá cao sau một ngày mệt | Mang túi đồ đi từ sáng, đi thẳng từ chỗ làm |
| Khôi nghỉ hẳn hai tháng ôn thi | Coi tập võ là thứ phải cắt khi bận | Giữ một buổi trên lớp mỗi tuần, báo thầy lịch thi |
| Anh Minh tập dồn năm buổi một tuần sau khi lỡ hai tuần | Muốn bù | Quay lại đúng nhịp ba buổi, không bù |
| Đặt mục tiêu tập mỗi ngày | Hào hứng lúc đầu | Ba buổi đều đặn tốt hơn bảy buổi trong hai tuần rồi bỏ |
| Chờ có hứng mới đi | Coi động lực là điều kiện | Đi theo lịch, hứng thường đến sau mười phút khởi động |
Câu nên hỏi thầy khi thấy mình hay bỏ buổi: "Với lịch làm việc của em, thầy nghĩ em nên giữ tối thiểu mấy buổi, và buổi nào trong tuần là buổi không nên bỏ?" Thầy biết buổi nào dạy nội dung mới, buổi nào ôn; biết điều đó, bạn bỏ đúng buổi ít thiệt nhất khi buộc phải bỏ.
Câu hỏi thường gặp
Một tuần nên tập võ mấy buổi để không mất nhịp?
Với người tập phong trào, hai đến ba buổi trên lớp mỗi tuần là nhịp phổ biến và bền. Tuần bận có thể xuống một buổi trên lớp kèm buổi thay thế ngắn ở nhà, miễn là không để hai tuần liền không lên lớp.
Làm sao biết mình đang lười hay đang mệt thật?
Thử quy tắc mười phút: đến lớp, khởi động mười phút. Nếu thấy ổn hơn, đó là lười và bạn đã vượt qua. Nếu vẫn uể oải, đau mỏi kéo dài, thiếu ngủ, đó là mệt thật, nên tập nhẹ hoặc nghỉ.
Vắng lớp lâu rồi ngại quay lại thì làm gì?
Nhắn thầy trước một tin rằng bạn sẽ đi tập lại, buổi đầu đứng cuối hàng và tập nhẹ. Đừng chờ tự tập ở nhà cho khoẻ rồi mới lên lớp, vì phần lớn người chờ như vậy không quay lại.
Tập ở nhà có thay được buổi trên lớp không?
Không thay được hoàn toàn, vì ở nhà không có thầy sửa và không có bạn tập. Buổi ở nhà chỉ nên ôn phần đã được sửa, để giữ nhịp. Đòn mới, đá cao, ngã và đối luyện thì để dành cho lớp.
Chán tập võ sau vài tháng có phải là không hợp không?
Chưa chắc. Tháng thứ hai đến thứ tư là giai đoạn chán phổ biến nhất, khi cái mới đã hết mà tiến bộ chưa rõ. Đo tiến bộ bằng số, tìm một bạn tập đồng hành và nói với thầy thường giúp bạn qua giai đoạn này.