ThuongThua.comThượng Thừa
Tập võ theo độ tuổi và thể trạng

Học võ ở tuổi 50: thăng bằng trước, tấn cao, đòn chân thấp và sáu tháng đầu

Người mới học võ ở tuổi 50 nên tập thăng bằng trước, đứng tấn cao, đá thấp có điểm tựa và theo lộ trình sáu tháng; kèm bảng lỗi và câu hỏi nên hỏi thầy.

A Vietnamese woman in her fifties balances on one leg beside a wooden railing in a quiet park at dawn, practicing a slow knee raise, wide shot from behind, soft mist

Học võ ở tuổi 50 hoàn toàn được, với điều kiện đi đúng thứ tự: thăng bằng và chuyển trọng tâm trước, tấn cao trước tấn sâu, đòn tay ở tốc độ vừa, đòn chân thấp có điểm tựa, và chưa đụng tới đòn nhảy hay ngã từ cao trong mấy tháng đầu. Ở tuổi này, thứ quyết định bạn tập được lâu không phải sức mạnh mà là không bị ngã, không bị đau khớp kéo dài.

Bài này dành cho người chưa từng tập võ, hoặc tập rất lâu rồi và gần như quên hết. Trước buổi đầu, hãy đi khám tổng quát nếu đã lâu chưa khám, nhất là khi có huyết áp, tim mạch, tiểu đường, loãng xương hoặc từng mổ khớp; mang lời dặn của bác sĩ đến nói với thầy. Phần dưới là cách tập kỹ thuật cho hợp với cơ thể đã qua năm mươi năm làm việc.

Nói gì với thầy trong buổi đầu tiên

Thầy giỏi đến mấy cũng không đoán được cơ thể bạn. Năm phút trao đổi trước buổi đầu giúp thầy chỉnh bài cho bạn ngay từ đầu, thay vì chờ bạn đau mới biết.

  • Các bệnh đang điều trị và thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc huyết áp, thuốc chống đông, thuốc tiểu đường.
  • Chấn thương hay mổ cũ: gối, cột sống, vai, cổ tay; khớp nào hay đau khi trời trở lạnh.
  • Có từng chóng mặt khi đứng dậy nhanh, khi cúi đầu xuống thấp không.
  • Thị lực, đặc biệt nếu đeo kính khi tập, để thầy biết bài nào cần tháo kính và chỗ để kính an toàn.
  • Mục tiêu thật của bạn: giữ sức khoẻ và thăng bằng, học trọn một bài quyền, hay muốn lên đai. Mục tiêu khác nhau, bài tập ưu tiên khác nhau.
  • Câu nên hỏi lại: "Động tác nào trong lớp em nên làm bản nhẹ hơn?", "Nếu thấy chóng mặt giữa buổi thì em ra chỗ nào ngồi?", "Lớp có tập ngã không, tập từ khi nào?".

Nhiều người ngại nói vì sợ bị coi là yếu. Thực tế, người lớn tuổi nói rõ tình trạng của mình thường được thầy quý hơn, vì thầy đỡ lo. Lớp nào gạt đi những thông tin này là lớp bạn nên cân nhắc lại.

Thăng bằng là kỹ năng đầu tiên, trước cả đòn

Hầu hết đòn chân đều đứng trên một chân. Hầu hết lần chuyển tấn đều có một khoảnh khắc trọng tâm nằm giữa hai chân. Ở tuổi năm mươi, cảm nhận vị trí cơ thể và phản xạ giữ thăng bằng đã chậm hơn tuổi trẻ, nên kỹ thuật nào cũng lung lay nếu nền thăng bằng yếu. Vì thế tuần đầu đừng vội học đá; học đứng.

Bài kiểm đơn giản: đứng cạnh tường, tay để hờ gần tường, nhấc một chân lên khỏi sàn chừng một gang tay. Đếm xem giữ được bao lâu mà không phải chạm tay. Dưới mười giây, bạn tập đá tống và vòng cầu phải bám tường hoặc bám ghế chắc. Từ hai mươi đến ba mươi giây, có thể đá thấp không bám nhưng vẫn đứng gần tường. Làm cả hai chân; hầu như ai cũng có một bên kém hơn.

Bài luyện thăng bằng hằng ngày chỉ cần năm phút: đứng một chân khi đánh răng, có bồn rửa ngay trước mặt để bám; đi chậm theo một đường thẳng trên sàn, gót chân trước chạm mũi chân sau; nâng gối chậm lên ngang hông rồi hạ xuống, mỗi bên mười lần. Cảm giác đúng là bàn chân trụ bám đều cả gót, mép ngoài và ngón cái. Cảm giác sai là ngón chân quắp chặt và bắp chân run, nghĩa là bạn đang giữ bằng cổ chân chứ chưa bằng hông.

Sau ba bốn tuần, thời gian đứng một chân thường tăng rõ, và đây là lúc đòn chân bắt đầu có chỗ dựa.

Tấn cao và cách chuyển tấn cho khớp gối tuổi trung niên

Tấn sâu đẹp mắt nhưng đặt lên gối một lực lớn. Với người mới năm mươi tuổi, tấn cao làm đúng có ích hơn tấn thấp làm sai. Cách tập từng bước:

  1. Đứng hai chân rộng hơn vai một chút, mũi chân chếch ra ngoài theo đúng hướng môn bạn học. Hạ người xuống chừng một phần ba quãng so với tấn sâu của thầy.
  2. Kiểm gối: nhìn xuống, gối phải nằm trên đường mũi chân, không đổ vào trong, không vượt quá ngón chân.
  3. Giữ hai mươi giây, đứng lên, nghỉ hai mươi giây. Lặp năm lần. Thở đều, không nín.
  4. Chuyển sang đinh tấn bằng cách xoay một bàn chân và hông, đếm bốn nhịp chậm. Đầu đi ngang, không nhấp nhô.
  5. Về lại tấn ban đầu cũng bằng bốn nhịp. Tổng cộng tám lần mỗi bên.
  6. Mỗi hai tuần, nếu không có đau gối hôm sau, hạ thêm một chút hoặc tăng thời gian giữ, không tăng cả hai cùng lúc.

Nếu có thoái hoá khớp gối đã được bác sĩ chẩn đoán, hỏi bác sĩ mức hạ cho phép. Nhiều người vẫn tập được tấn cao lâu dài và thấy gối vững hơn, nhưng mức tải phải do người khám cho bạn quyết.

Đòn tay ở tuổi năm mươi: chậm mà trọn

Không khoá thẳng khuỷu. Đấm thẳng dừng khi khuỷu còn hơi chùng. Ở người lớn tuổi, cú bật thẳng khuỷu lặp lại hàng trăm lần làm đau mặt trong và mặt sau khớp.

Đánh không hết sức trong ba tháng đầu. Khoảng sáu, bảy phần lực. Mục đích là học đường đòn: tay đi thẳng từ hông hoặc từ cằm ra, vai không nhô lên tai, rồi tay về đúng đường cũ.

Lực từ chân lên, không từ vai. Cảm giác đúng là gót sau hơi xoay và hông xoay theo, tay chỉ là đầu mút. Nếu sau buổi tập chỉ mỏi vai và cổ, bạn đang đấm bằng vai.

Cổ tay thẳng hàng với cẳng tay. Khi đánh vào lăng đích của bạn tập, cổ tay gập là đau ngay. Tập chậm vào đích mềm, dừng ở cuối đòn để tự nhìn cổ tay.

Đỡ gạt không đập mạnh. Đòn đỡ ở tuổi này nên là gạt chuyển hướng, không phải chặn cứng. Cẳng tay người trung niên dễ bầm, mạch máu dưới da mỏng hơn, đặc biệt nếu đang dùng thuốc chống đông.

Đòn chân thấp có điểm tựa: đá tống và vòng cầu tầm gối

Đòn chân là chỗ người trung niên dễ ngã nhất, không phải vì chân yếu mà vì cả cơ thể phải đứng trên một bàn chân trong lúc chân kia văng ra rồi thu về. Cách học an toàn là tách đòn thành nhịp và có điểm tựa: một tay bám tường, thành ghế chắc hoặc thanh gióng, đứng nghiêng người với điểm tựa ở bên chân trụ.

Đá tống tập bốn nhịp: nâng gối lên ngang hông, đẩy bàn chân ra trước bằng lực duỗi gối và đẩy hông, thu cẳng chân về đúng đường cũ, đặt chân xuống nhẹ. Tầm đá chỉ tới đùi hoặc bụng dưới của người tưởng tượng trước mặt. Cảm giác đúng là bụng siết nhẹ, chân trụ hơi chùng gối. Cảm giác sai là ngả người ra sau quá nhiều để lấy tầm, hoặc gối chân trụ khoá cứng.

Đá vòng cầu tầm gối học sau khoảng tháng thứ hai. Điểm mấu chốt là chân trụ xoay trên phần trước bàn chân để mũi chân trụ quay ra sau khi đòn chạm đích; nếu bàn chân trụ đứng chặt trong lúc hông xoay, lực xoắn dồn hết vào gối. Tập chậm mười lần mỗi bên, xong lần nào kiểm lại hướng mũi chân trụ lần đó.

Khi đứng một chân đã được hai mươi lăm, ba mươi giây, bạn bỏ tay khỏi điểm tựa nhưng vẫn đứng cách tường một sải tay. Chao người thì chạm tay, không cố gượng, vì cố gượng là cách trẹo cổ chân phổ biến nhất ở tuổi này.

Lộ trình sáu tháng đầu cho người mới năm mươi tuổi

Bảng dưới là khung tham khảo; thầy của bạn sẽ chỉnh theo lớp. Cột cuối là dấu hiệu để biết bạn đã sẵn sàng sang giai đoạn sau.

Giai đoạnTập chínhChưa tậpDấu hiệu sẵn sàng đi tiếp
Tháng 1Thăng bằng, tấn cao, đấm thẳng chậm, đá tống bám tườngĐòn nhảy, ngã, đối luyện tốc độĐứng một chân hai mươi giây mỗi bên
Tháng 2Chuyển tấn, đá tống không bám, đỡ gạt cơ bảnĐá cao quá thắt lưngChuyển tấn mười lần đầu không nhấp nhô
Tháng 3Đá vòng cầu tầm gối, đoạn đầu bài quyền nhập mônNgã có lựcKhông đau gối, gót hôm sau buổi tập
Tháng 4Ghép đòn tay với di chuyển, nửa bài quyềnĐối luyện tốc độ caoThuộc thứ tự nửa bài
Tháng 5Trọn bài quyền chậm, ngã thấp từ tư thế ngồi nếu lớp cóNgã từ đứngĐi trọn bài không phải dừng thở
Tháng 6Bài quyền ở nhịp vừa, đối luyện chậm có kịch bảnĐối kháng tự doThầy đồng ý cho tăng nhịp

Ngã là kỹ năng tốt cho người lớn tuổi, nhưng phải học từ thấp lên, trên thảm dày, có thầy kèm. Nếu bạn bị loãng xương hay từng gãy xương do ngã nhẹ, hỏi bác sĩ trước khi tập ngã.

Lỗi hay gặp và cách sửa: trường hợp chú Hùng 55 tuổi

Chú Hùng vào lớp võ cổ truyền khi năm mươi lăm tuổi, muốn tập cho khoẻ và học trọn một bài quyền. Mấy tháng đầu chú vấp đúng những lỗi người trung niên hay gặp:

LỗiNguyên nhânCách sửa
Cố hạ tấn sâu như người trẻMuốn theo kịp lớpGiữ tấn cao, xin thầy cho phép làm bản nhẹ, so tiến bộ với chính mình
Choáng khi cúi đầu nhặt đồ hay cúi chào sâuĐổi tư thế đầu quá nhanhCúi chậm, đứng dậy chậm, uống nước đủ trước giờ tập
Đá xong lảo đảo, chân trụ xoay lệchThăng bằng chưa đủQuay lại đá bám tường hai tuần, tập đứng một chân hằng ngày
Đau vai sau buổi đấm nhiềuĐấm bằng vai, nhô vai lênGiảm số lần, tập xoay hông trước gương, hạ vai trước mỗi đòn
Quên bài quyền sau mỗi tuầnTập dài một mạch, không chia đoạnChia bài thành bốn đoạn, mỗi ngày ôn một đoạn mười phút
Tập dồn ba ngày liền rồi nghỉ cả tuầnLịch làm việc thất thườngGiữ ít nhất hai buổi cách nhau, buổi ngắn còn hơn không có

Sau sáu tháng, chú Hùng chưa đá cao được, nhưng đi trọn bài quyền nhập môn ở nhịp vừa và đứng một chân hơn bốn mươi giây. Với tuổi của chú, đó là tiến bộ đúng hướng.

Câu hỏi thường gặp

Năm mươi tuổi chưa tập thể thao bao giờ có học võ được không?

Được, nhưng nên khám sức khoẻ trước và chọn lớp có nhóm người lớn hoặc thầy chịu điều chỉnh bài. Ba tháng đầu tập thăng bằng, tấn cao và đòn chậm, chưa đối kháng.

Tập võ có làm hỏng khớp gối người trung niên không?

Tấn quá sâu, nhảy nhiều và xoay gối khi chân trụ bám chặt là ba thứ hay gây đau gối. Tấn cao đúng hướng gối, đá thấp và tăng tải từ từ thường giúp cơ quanh gối khoẻ hơn. Nếu đã có bệnh khớp, hỏi bác sĩ mức tải.

Có nên học ngã khi đã năm mươi lăm tuổi?

Học ngã giúp giảm chấn thương khi trượt chân ngoài đời, nhưng phải đi từ tư thế ngồi, quỳ rồi mới đến đứng, trên thảm dày, có thầy. Người loãng xương hoặc từng gãy xương cần bác sĩ đồng ý trước.

Bao lâu thì người năm mươi tuổi thuộc được một bài quyền nhập môn?

Thường từ ba đến sáu tháng nếu tập đều hai buổi mỗi tuần và ôn thêm ở nhà theo từng đoạn ngắn. Thuộc thứ tự đến trước, đánh có lực và đúng nhịp đến sau.

Đang uống thuốc huyết áp thì tập võ cần chú ý gì?

Báo thầy và hỏi bác sĩ về mức gắng sức. Tránh nín thở khi giữ tấn hay ra đòn, tránh cúi đầu thấp đột ngột, đứng dậy chậm. Choáng, đau ngực, khó thở thì dừng ngay và đi khám.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138