ThuongThua.comThượng Thừa
Con đường tinh thông

Học thêm môn võ thứ hai: khi nào nên, ghép môn nào và tránh lẫn phản xạ

Học môn võ thứ hai khi nào là đúng lúc, môn nào bù được chỗ thiếu của môn đang tập, cách chia lịch, xử lý phản xạ lẫn lộn giữa hai hệ và cách nói chuyện với hai thầy.

A Vietnamese man in shorts and a rash guard wraps his hands beside a folded white uniform on a wooden bench in a gym with mats, overhead shot, cool light

Nên học thêm môn võ thứ hai khi môn đầu đã đủ vững để bạn không còn phải nghĩ về tấn, thủ và đòn cơ bản, thường sau hai đến bốn năm tập đều, và khi môn thứ hai bù vào đúng một chỗ trống rõ ràng. Học hai môn cùng lúc từ đầu thường làm cả hai đều chậm, vì cơ thể nhận hai bộ chỉ dẫn đôi khi trái ngược nhau.

Bài này nói về dấu hiệu sẵn sàng, cách chọn môn bổ trợ theo chỗ thiếu, những chỗ hai hệ dễ đánh nhau trong phản xạ, cách chia lịch để không quá tải và cách nói chuyện với hai thầy. Bài không so sánh môn nào hơn môn nào, cũng không bàn chuyện chọn võ đường; trọng tâm là kỹ thuật và cách học.

Dấu hiệu bạn đã sẵn sàng cho môn thứ hai

Đánh dấu những câu đúng với bạn. Đúng từ bốn câu trở lên thì bắt đầu bàn chuyện môn thứ hai là hợp lý:

  • Bạn vào tấn, giữ thủ và di chuyển cơ bản của môn đầu mà không phải nghĩ, kể cả khi mệt.
  • Thầy đã thôi nhắc những lỗi nền như khoá gối, nhô vai, đổ người khi đá.
  • Bạn hiểu vì sao mỗi kỹ thuật cơ bản trong môn mình làm như vậy, không chỉ làm theo.
  • Bạn đã thấy rõ một khoảng trống: chưa từng tập gần, chưa biết ngã, chưa quen bị áp sát, chưa có đòn chân, hay ngược lại.
  • Lịch sống cho phép thêm buổi mà không phải cắt giấc ngủ hay bỏ buổi của môn đầu.
  • Cơ thể bạn đang không có chấn thương mới, không đau kéo dài ở khớp nào.
  • Bạn nói được lý do muốn học môn thứ hai bằng một câu cụ thể, không phải "cho biết thêm".

Nếu lý do là chán môn đầu hoặc đang bị chững lại, hãy đọc kỹ lại câu thứ bảy. Môn thứ hai không chữa được chán, và thường mang chỗ kẹt cũ theo. Trường hợp đó, gỡ cái chững trước rồi hẵng tính.

Chọn môn bổ trợ theo chỗ thiếu

Cách chọn hữu ích nhất là nhìn vào chỗ môn đầu không dạy hoặc dạy ít, rồi tìm môn có thế mạnh ở đúng chỗ đó. Bảng dưới là những cặp hay gặp ở người tập phong trào, không phải xếp hạng môn:

Môn đang tập (thế mạnh)Chỗ thường thiếuKiểu môn bổ trợLưu ý khi ghép
Taekwondo, karate thiên đòn chân xaĐánh tay ở cự ly gần, chịu áp sátBoxing hoặc môn đánh tay ở cự ly gầnTư thế đứng hẹp và thủ cao hơn, dễ lẫn với tấn rộng
Boxing, muayNgã an toàn, xử lý khi bị ôm vậtJudo hoặc môn vật có dạy ngãPhải học ngã nghiêm túc từ đầu, không tự cho mình là biết
Judo, vậtĐòn đánh, giữ khoảng cáchMôn đánh đứng như karate, kickboxing, VovinamTư thế đổ người tới của môn vật có thể làm mặt trống khi đánh đứng
Võ cổ truyền, bài quyền nhiềuĐối luyện tự do, phản xạ dưới áp lựcMôn có đối kháng nhẹ thường xuyênGiữ bài quyền đều để không mất nhịp quyền
Thái cực quyền, dưỡng sinhTốc độ, sức bậtMôn đánh đứng ở cường độ nhẹ, tập chậm lênNgười lớn tuổi hỏi bác sĩ, tăng cường độ từ từ

Tuỳ võ đường mà một môn có thể dạy đủ cả phần bạn thiếu, ví dụ nhiều lớp Vovinam có cả đòn chân, đòn tay, khoá gỡ và vật. Trước khi tìm môn mới, hỏi thầy xem trong chương trình hiện tại có phần đó ở cấp cao hơn không.

Những chỗ hai hệ dễ đánh nhau trong phản xạ

Tấn và khoảng cách. Môn đá xa đứng dài, rộng, giữ khoảng cách lớn. Môn đánh tay đứng hẹp, nhún, áp gần. Mấy tuần đầu, khi đứng trong lớp boxing bạn sẽ thấy chân mình tự dãn ra, và khi về lớp karate thì tấn bị nổi lên. Đây là bình thường.

Thủ và tay. Có môn để tay thấp mời đòn rồi phản, có môn ép tay thủ sát mặt. Khi mệt, cơ thể chọn thói quen sâu nhất, thường là của môn đầu. Đây là chỗ hay bị trúng đòn khi đối luyện ở môn mới.

Đòn chân và tư thế thân. Có môn đá bằng mu bàn chân với thân xoay nhiều, có môn đá bằng ống quyển, có môn đẩy bằng gót. Cùng một cú đá vòng, tuỳ môn có thể gọi khác và cơ chế khác. Cố dùng cách của môn này ở lớp môn kia thường làm thầy cả hai bên khó chịu.

Phản ứng khi bị ôm hoặc ngã. Người quen đánh đứng khi bị kéo ngã thường chống tay thẳng xuống sàn, đúng kiểu dễ chấn thương cổ tay và vai. Học ngã ở môn vật là phải tập lại phản xạ này từ con số không, trên thảm, có thầy.

Cách xử lý. Gọi tên cho mỗi bộ thói quen trong đầu, ví dụ "chế độ đứng dài" và "chế độ đứng hẹp". Mỗi buổi tập năm phút đầu chuyển hẳn sang chế độ của lớp đó trước khi vào bài. Sau vài tháng, đa số người chuyển được trong vài giây.

Chia lịch tập để không quá tải

Sai lầm phổ biến là giữ nguyên ba buổi của môn đầu rồi thêm ba buổi môn mới. Sáu buổi một tuần với người đi làm là đường thẳng tới mệt tích luỹ, rồi chấn thương. Tổng số buổi có cường độ cao nên giữ gần như cũ, chỉ phân bổ lại.

Một cách chia hay gặp: môn đầu giảm từ ba xuống hai buổi để giữ trình độ, môn mới hai buổi để học nền, cộng một buổi ngắn tự tập kỹ thuật cơ bản của môn mới ở nhà, loại không va chạm. Không đặt hai buổi cường độ cao liền nhau cùng một ngày; nếu bắt buộc thì một buổi phải là buổi kỹ thuật nhẹ.

Ba tháng đầu ở môn mới, coi mình là người mới thật sự. Đi theo giáo án của lớp nhập môn, không xin nhảy cóc, không mang sức đối kháng của môn cũ vào. Anh Minh tập Vovinam ba năm khi sang lớp judo đã xin tập ngã cùng nhóm người mới suốt hai tháng, dù anh vật khá. Lý do là phần ngã của judo đòi những chi tiết khác hẳn, và đó là chỗ anh dễ đau nhất.

Người trên bốn mươi, người có bệnh nền hoặc chấn thương cũ nên hỏi bác sĩ trước khi thêm môn mới, nhất là môn có ngã, vật hoặc va chạm. Thêm môn tức là thêm kiểu chịu lực mới cho khớp, cần thời gian thích nghi lâu hơn người trẻ.

Nói chuyện với hai thầy thế nào

Ở nhiều võ đường, thầy không phản đối việc học thêm môn khác, miễn là bạn minh bạch và tôn trọng cách dạy của từng nơi. Mấy điều nên làm:

  • Báo với thầy môn đầu trước khi bắt đầu, nói rõ lý do và chỗ bạn muốn bù. Đa số thầy sẽ góp ý chọn môn nào, thậm chí chỉ ra phần trong chương trình hiện tại bạn chưa khai thác.
  • Ở lớp mới, nói với thầy rằng bạn đã tập môn khác bao lâu, nhưng xin học như người mới. Thầy cần biết để đoán phản xạ cũ của bạn, nhất là khi tập ngã và đối luyện.
  • Không đem kỹ thuật của môn này ra để sửa hay tranh luận ở lớp môn kia. Nếu thấy một điểm khác, hỏi riêng sau buổi bằng câu "con thấy bên kia làm thế này, ở đây mình làm khác vì sao ạ".
  • Không so sánh hai thầy, hai nơi trước mặt bạn tập.
  • Nếu lịch thi đai hay giải của hai nơi trùng nhau, chọn một, báo sớm cho nơi còn lại.

Câu hỏi mẫu cho thầy môn đầu: "Con muốn học thêm phần ngã và vật vì thấy mình lúng túng khi bị áp sát. Thầy thấy nên học thêm môn khác hay trong chương trình mình có phần này ở cấp sau ạ?" Một câu như vậy cho thầy biết bạn đã nghĩ kỹ.

Lỗi khi học hai môn và cách sửa

Người học song song hai môn hay gặp mấy lỗi sau. Hầu hết đều sửa được nếu nhận ra trong vài tháng đầu:

LỗiNguyên nhânCách sửa
Cả hai môn cùng đi xuốngBắt đầu môn thứ hai khi môn đầu chưa vữngTạm dừng môn mới, củng cố môn đầu thêm vài tháng
Bị thương ở lớp môn mớiMang sức và tốc độ của môn cũ vào khi chưa có nềnXin tập với nhóm người mới, đối luyện ở tốc độ thấp
Chỉ tập phần giống môn cũPhần quen thì dễ chịu, phần lạ thì ngạiƯu tiên chính phần mà bạn tìm đến môn mới để học
Mệt kéo dài, ngủ kémTổng số buổi tăng quá nhiềuGiữ tổng buổi cường độ cao gần như cũ, thêm tuần nhẹ
Thầy hai bên đều nhắc lỗi tư thế lạPhản xạ hai hệ lẫn vào nhauNăm phút đầu mỗi buổi chuyển hẳn về chế độ của lớp đó

Nếu sau sáu tháng bạn thấy cả hai môn đều không lên, đó là lúc chọn một làm chính và để môn kia làm phụ, mỗi tuần một buổi hoặc theo đợt.

Áp vào trường hợp của bạn: ba người, ba quyết định

Võ sinh Khôi đai xanh taekwondo, mới tập một năm rưỡi. Khôi muốn học thêm boxing vì thấy bạn bè đánh tay đẹp. Khi tự kiểm, Khôi chỉ đúng hai câu trong danh sách sẵn sàng: đá vẫn còn đổ người, tấn còn phải nghĩ. Thầy khuyên chờ thêm một năm, trong lúc đó tập kỹ phần đòn tay có trong chương trình taekwondo. Quyết định đúng ở đây là chưa thêm.

Anh Minh tập Vovinam ba năm. Anh đánh đứng và vật đều ổn nhưng thấy phần ngã của mình chỉ vừa đủ, mỗi lần bị quật mạnh ở đối luyện là đau vai. Anh chọn thêm judo hai buổi một tuần, giảm Vovinam từ ba xuống hai buổi, và học ngã cùng nhóm nhập môn. Môn thứ hai ở đây bù đúng một chỗ trống, và chỗ đó lại liên quan an toàn.

Chị Lan 45 tuổi, tập thái cực quyền bốn năm. Chị muốn có thêm tốc độ và sức bật nên nghĩ tới một lớp đánh đứng nhẹ. Chị hỏi bác sĩ vì huyết áp hơi cao, được đồng ý với điều kiện tăng cường độ dần. Chị tập một buổi mỗi tuần ở lớp mới, chỉ đánh tấm đỡ, chưa đối kháng, và giữ nguyên hai buổi thái cực quyền.

Ba người, ba quyết định khác nhau, nhưng cùng đi qua ba câu hỏi: nền của môn đầu đã đủ chưa, môn mới bù chỗ nào, và cơ thể với lịch sống có kham nổi không.

Câu hỏi thường gặp

Người mới hoàn toàn có nên tập hai môn võ cùng lúc không?

Thường không nên. Ở năm đầu, cơ thể cần một bộ nền nhất quán về tấn, thủ và cách ra đòn. Hai bộ chỉ dẫn khác nhau cùng lúc làm cả hai chậm và dễ chấn thương. Đợi môn đầu vững, thường sau hai đến bốn năm tập đều, rồi hẵng thêm.

Học môn thứ hai có làm mất kỹ thuật của môn đầu không?

Mấy tuần đầu có thể thấy tấn và thủ của môn đầu bị lẫn, nhất là khi mệt. Nếu môn đầu đã vững và bạn vẫn giữ ít nhất hai buổi mỗi tuần, phần lớn người lấy lại được nhanh. Mất thật xảy ra khi bỏ hẳn môn đầu nhiều tháng.

Môn võ đứng và môn vật ghép với nhau có ổn không?

Đây là cặp ghép hay gặp vì bù cho nhau rõ: một bên dạy đánh và giữ khoảng cách, bên kia dạy ngã, vật và xử lý áp sát. Điều cần cẩn thận nhất là học ngã nghiêm túc từ đầu trên thảm, có thầy, vì đó là phần người quen đánh đứng dễ đau nhất.

Học môn thứ hai có cần báo với thầy môn đầu không?

Nên báo. Thầy cần biết để hiểu vì sao tư thế của bạn thay đổi, và nhiều thầy sẽ góp ý chọn môn phù hợp hoặc chỉ ra phần trong chương trình hiện có. Minh bạch giữ được quan hệ tốt với cả hai nơi.

Ba mươi lăm tuổi rồi còn nên học thêm môn mới không?

Vẫn học được nếu sức khoẻ cho phép, nhưng nên chọn lớp có nhóm người mới, tăng cường độ chậm và giữ tổng số buổi vừa phải. Môn có ngã, vật hay đối kháng thì hỏi bác sĩ trước nếu bạn có bệnh nền hoặc chấn thương cũ ở lưng, gối, vai.

Học nhiều môn có giúp đánh giỏi hơn không?

Học thêm một môn bù đúng chỗ thiếu thường giúp bạn linh hoạt hơn. Học quá nhiều môn cùng lúc thì dễ thành biết mỗi thứ một chút. Phần lớn người tập lâu năm giữ một môn chính và một môn bổ trợ, thay vì ba bốn môn song song.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138