ThuongThua.comThượng Thừa
Tâm thế võ sinh

Bị thầy sửa lỗi mãi một chỗ khi tập võ: cách nghe, hỏi lại và sửa mà không tự ái

Vì sao một lỗi bị thầy nhắc đi nhắc lại mà không hết, cách nghe lời sửa cho trúng, câu hỏi lại nên dùng, và cách biến lời sửa thành bài tập riêng.

A middle-aged Vietnamese instructor gently adjusts the elbow of a young female student holding a guard position in a quiet gym with mats, close side view, soft daylight

Một lỗi bị thầy nhắc mãi không hết thường vì bạn sửa theo hình mà chưa nắm được cảm giác đúng, hoặc vì bạn đang sửa triệu chứng chứ chưa sửa gốc. Nghe lời sửa cho trúng, hỏi lại cho rõ, rồi biến nó thành một bài tập riêng, lỗi sẽ đi nhanh hơn nhiều so với việc cố "nhớ lần sau làm đúng".

Còn chuyện tự ái thì rất người: bị nhắc trước cả lớp, nhắc đến lần thứ mười, nhắc bằng giọng gắt, ai cũng có lúc nóng mặt. Bài này đi qua cách nghe, cách hỏi, cách tách lỗi gốc khỏi lỗi ngọn, cách tự kiểm giữa hai buổi, và cách giữ bình tĩnh để lời sửa không biến thành chuyện cá nhân.

Vì sao một lỗi bị nhắc đi nhắc lại mà vẫn còn

Lý do phổ biến nhất là bạn sửa được khi đang chú ý, nhưng chỉ cần đổi sang bài khác hoặc mệt một chút là cơ thể quay về thói quen cũ. Thói quen vận động được hình thành qua hàng nghìn lần lặp; vài lần làm đúng chưa đủ để thay thế.

Lý do thứ hai là bạn đang sửa ngọn. Ví dụ thầy nhắc "vai nhô lên khi đấm". Bạn ép vai xuống, vai hết nhô nhưng đòn mất lực và cổ tay đau. Gốc lỗi có thể nằm ở chỗ hông không xoay nên vai phải gánh việc đẩy đòn đi. Sửa ở hông thì vai tự hạ.

Lý do thứ ba là lời sửa được hiểu sai. Thầy nói "đứng thấp xuống", bạn hạ mông nhưng đầu gối đổ vào trong, thành một lỗi mới. Thầy lại nhắc, bạn lại sửa thêm một lỗi khác. Vòng lặp này rất phổ biến khi người tập không hỏi lại.

Cũng có khi lỗi đến từ cơ thể chứ không từ ý thức: hông cứng không xoay đủ, cổ chân yếu không trụ được, khớp vai từng chấn thương. Khi đó, cố sửa hình bao nhiêu cũng không được, cần thêm bài giãn hoặc bài khoẻ riêng. Nếu lỗi kèm theo đau, hỏi người có chuyên môn.

Cuối cùng là thiếu cảm giác đối chiếu. Bạn không biết đúng thì cơ thể cảm thế nào, nên không tự biết khi mình sai. Nếu mỗi lần đều cần thầy nói mới biết, lỗi sẽ không bao giờ hết khi thầy không đứng cạnh.

Nghe lời sửa cho trúng: năm bước trong mười giây

Lời sửa thường đến nhanh, giữa lúc cả lớp đang tập. Năm bước sau giúp bạn giữ lại được nó.

  1. Dừng động tác và nhìn thầy, đừng vừa nghe vừa làm tiếp.
  2. Nhắc lại lời sửa bằng chữ của mình: "Dạ, ý thầy là gót sau phải ở trên sàn khi em đấm ạ?" Câu này kiểm xem bạn hiểu đúng chưa.
  3. Làm thử ngay một lần thật chậm trước mặt thầy.
  4. Hỏi về cảm giác: "Làm đúng thì em sẽ thấy căng ở đâu ạ?"
  5. Lặp lại năm lần chậm trước khi quay về tốc độ của lớp.

Mười giây này tiết kiệm cho bạn nhiều tuần. Đa số người tập chỉ gật đầu rồi làm tiếp, và chính cái gật đầu ấy là lý do lỗi còn đó ở buổi sau. Nếu lớp đông và thầy đã chuyển sang người khác, vẫn làm bước ba đến bước năm một mình, rồi ghi lời sửa vào sổ ngay khi có giờ nghỉ.

Nhờ bạn tập làm mắt thứ hai

Thầy không thể đứng cạnh bạn cả buổi, nhưng bạn tập thì có. Một bạn tập biết bạn đang sửa gì sẽ thành người nhắc tốt nhất giữa hai lần thầy đi qua. Cách nhờ cho hiệu quả:

  • Nói rõ một lỗi duy nhất: "Mình đang sửa vai nhô khi đấm, bạn thấy vai mình nhô thì nói giúp một tiếng." Nhờ xem nhiều thứ thì bạn tập không biết nhìn vào đâu.
  • Thống nhất một từ nhắc ngắn như "vai" hoặc "gót", để bạn tập nói được mà không làm gián đoạn bài.
  • Đổi vai cho nhau: bạn cũng làm mắt thứ hai cho lỗi của họ. Việc nhìn lỗi của người khác giúp bạn hiểu lỗi của mình rõ hơn.
  • Không nhờ bạn tập sửa thay thầy. Bạn tập chỉ nhắc cái thầy đã sửa, không đưa ra lời sửa mới; lời sửa mới có thể sai.
  • Cảm ơn sau buổi. Một bạn tập chịu nhìn giúp mình là thứ quý trong lớp, đừng coi là chuyện đương nhiên.

Anh Minh tập Vovinam ba năm kể rằng lỗi tay hạ sau đòn đá của anh tồn tại gần một năm, cho tới khi anh nhờ một bạn tập cứ thấy là nói "tay". Bốn tuần sau, bạn ấy hầu như không còn phải nói nữa.

Lỗi ngọn và lỗi gốc hay gặp

Một số cặp lỗi rất hay gặp ở các môn có đòn tay và đòn chân. Tên kỹ thuật có thể gọi khác tuỳ môn. Thầy là người xác định gốc lỗi cho riêng bạn; bảng chỉ giúp bạn biết nên hỏi gì.

Lỗi thầy nhắcGốc có thể nằm ởCâu nên hỏi thầy
Vai nhô khi đấm thẳngHông không xoay, đòn đẩy bằng vai"Em có cần sửa hông trước không ạ?"
Ngả người ra sau khi đá tốngChân trụ khoá cứng, không nâng gối đủ cao"Em nên tập nâng gối riêng không ạ?"
Đầu gối đổ vào trong khi đứng tấnMũi chân hướng sai, mông chưa ngồi đúng"Mũi chân em nên hướng về đâu ạ?"
Tay hạ xuống sau khi ra đònThu tay về chậm, mất ý thế thủ"Em tập thu tay về thế nào cho quen ạ?"
Mất thăng bằng sau đá vòng cầuChân trụ không xoay theo"Gót chân trụ em phải xoay đến đâu ạ?"

Khi hỏi theo kiểu này, bạn cho thầy thấy mình đã nghĩ về lỗi chứ không chỉ chờ bị nhắc. Nhiều thầy sẽ dành thêm một phút cho người hỏi như vậy. Đừng tự chẩn đoán gốc lỗi rồi tự sửa ở nhà mà chưa hỏi: đoán sai gốc thì bạn sẽ tập rất chăm cho một chỗ không có vấn đề, còn lỗi thật vẫn nằm nguyên đó.

Biến lời sửa thành một bài tập riêng

Một lỗi dai dẳng cần một bài tập cô lập nó, tách khỏi những thứ khác. Ví dụ với võ sinh Khôi đai xanh, người bị nhắc "vai nhô khi đấm" suốt hai tháng:

  • Cô lập phần gốc: đứng thế, hai tay đặt hờ trên hông, chỉ xoay hông qua lại hai mươi lần, cảm nhận hông kéo vai đi theo.
  • Thêm một phần: xoay hông và đưa tay ra thật chậm, dừng ở cuối, kiểm vai bằng cách nhìn vào gương hoặc nhờ bạn đặt tay lên vai.
  • Thêm tốc độ: mười lần ở nửa tốc độ, giữ cảm giác vai nằm yên.
  • Thêm đích: đấm vào đích mềm do bạn tập cầm, nhẹ, kiểm vai sau mỗi năm đòn.
  • Đặt vào tình huống: chèn đòn đấm ấy vào một đoạn bài quyền hoặc một bài đối luyện có hẹn.

Mỗi bước chỉ chuyển sang bước sau khi bạn giữ được cảm giác đúng tám trên mười lần. Khôi mất ba tuần để đi hết năm bước; lỗi ấy không còn bị nhắc ở kỳ ôn thi đai sau đó. Thầy nên là người duyệt bài tập này trước khi bạn tự làm ở nhà, để chắc bạn không cô lập nhầm chỗ.

Giữ bình tĩnh khi bị nhắc trước cả lớp

Lời sửa là về động tác, không phải về bạn. Thầy nói "tay em thấp quá" là nói về cái tay trong ba giây đó, không nói bạn là người kém. Tách hai điều này ra trong đầu.

Bị sửa nhiều thường là được chú ý nhiều. Ở nhiều lớp, người được thầy sửa nhiều là người thầy thấy còn nhiều chỗ đáng đầu tư. Người không bao giờ bị sửa đôi khi là người thầy đã thôi kỳ vọng.

Đừng giải thích lý do ngay lúc đó. Câu "tại em đau tay" hay "tại bạn kia đứng gần" làm lời sửa thành tranh luận. Nếu có lý do thật như chấn thương, nói riêng với thầy sau buổi.

Thở ra trước khi trả lời. Mặt nóng lên là phản ứng tự nhiên. Một hơi thở ra dài cho bạn hai giây để chọn câu trả lời "dạ" thay vì một câu cộc.

Giọng gắt của thầy không phải lúc nào cũng là giận. Sàn tập ồn, thầy phải nói to và ngắn. Nếu cách nói làm bạn tổn thương thật sự, xin gặp riêng thầy và nói bình tĩnh. Chị Lan 45 tuổi từng làm vậy, và thầy đã đổi cách nhắc với chị.

Ghi lại, đừng cãi lại. Nếu bạn thật sự nghĩ lời sửa chưa đúng, ví dụ nó mâu thuẫn với điều thầy dạy tuần trước, ghi lại và hỏi riêng sau buổi bằng câu hỏi chứ không bằng phản bác: "Tuần trước em hiểu là thế này, hôm nay thầy sửa thế kia, em đang hiểu nhầm chỗ nào ạ?" Phần lớn mâu thuẫn được giải trong một phút, và thường là do hai bài khác nhau cần hai cách làm khác nhau.

Tự kiểm giữa hai buổi tập

Lịch bốn tuần cho một lỗi dai dẳng. Mỗi tuần chỉ cần mười lăm phút tự kiểm ở nhà, ngoài các buổi trên lớp.

TuầnViệc tự làmCâu hỏi mang lên lớp
1Ghi đúng chữ lời sửa, làm bài cô lập phần gốc"Em đang tập đúng phần gốc chưa ạ?"
2Thêm tốc độ chậm và vừa, nhờ người nhà quay đoạn ngắn để tự xem"Thầy xem giúp em cảm giác này có đúng không ạ?"
3Thêm đích mềm hoặc đặt vào đoạn quyền"Lỗi này còn hiện ra ở bài nào khác không ạ?"
4Không nghĩ đến lỗi, tập bình thường, đếm số lần bị nhắc"Thầy còn thấy lỗi cũ không ạ, lỗi tiếp theo em nên sửa là gì?"

Đến tuần thứ tư, nếu thầy không nhắc lỗi cũ nữa trong cả buổi, nó đã bắt đầu thành thói quen mới. Nếu vẫn bị nhắc, đừng nản: quay về tuần hai, và hỏi thầy liệu gốc lỗi có nằm ở chỗ khác. Có những lỗi cần hai ba vòng như vậy mới đi hẳn, nhất là lỗi đã theo bạn nhiều năm. Điều quan trọng là mỗi vòng bạn biết rõ mình đang sửa cái gì, chứ không tập mơ hồ chờ một ngày lỗi tự biến mất.

Câu hỏi thường gặp

Bị thầy sửa trước cả lớp thấy xấu hổ thì làm sao?

Nhắc mình rằng lời sửa là về động tác trong vài giây, không phải về con người bạn. Thở ra một hơi, đáp "dạ", làm thử lại ngay. Ai trong lớp cũng bị sửa, và phần lớn họ đang lo cho động tác của chính mình hơn là nhìn bạn.

Có nên hỏi lại khi không hiểu thầy sửa gì không?

Nên hỏi, ngắn gọn và đúng lúc. Nhắc lại lời sửa bằng chữ của bạn để thầy xác nhận, hoặc xin thầy làm chậm phần đó một lần. Hiểu sai lời sửa là nguồn gốc của rất nhiều lỗi mới.

Hai thầy sửa cùng một động tác theo hai cách khác nhau thì nghe ai?

Nghe thầy chính của lớp, và hỏi riêng xem hai cách khác nhau ở đâu. Nhiều khi hai lời sửa cùng nhắm một gốc lỗi nhưng diễn đạt khác. Tuỳ môn cũng có biến thể kỹ thuật, nên đừng tự trộn.

Làm sao biết mình đã sửa xong một lỗi?

Khi bạn tập bình thường, không cố nghĩ đến lỗi, mà thầy không còn nhắc nó trong vài buổi liên tiếp, kể cả lúc mệt cuối buổi. Sửa được khi đang chú ý mới là bước đầu, chưa phải xong.

Thầy ít khi sửa mình thì có phải là mình đã tốt không?

Chưa chắc. Lớp đông thì thầy khó sửa từng người. Chủ động xin: "Thầy xem giúp em đòn này một lần được không ạ?" Một lời sửa xin được đúng lúc có giá trị hơn nhiều buổi tập không ai nhìn.

Thầy nhắc bằng giọng gắt làm mình tổn thương thì nên nói không?

Nên, nhưng nói riêng sau buổi, bình tĩnh và cụ thể, ví dụ bạn tiếp thu tốt hơn khi được giải thích ngắn. Phần lớn thầy sẽ điều chỉnh. Nếu bị xúc phạm hay bị đánh thật, đó không còn là chuyện tâm thế mà là chuyện của lớp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138